Contra-kennis

Vandaag verschijnt er een artikel van mijn hand in Kleio, het tijdschrift van de vereniging van docenten geschiedenis en staatsinrichting in Nederland (VGN). ‘Het ware verhaal van de kruisvaarders?’ is de titel en het gaat over de vele wijzen waarop christenen en moslims tijdens de periode van de kruistochten met elkaar hebben samengewerkt.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, werkten de tegenstanders regelmatig samen en vaak op een verrassende wijze. Negen jaar na de zeer gewelddadige inname van Jeruzalem was het al zo ver: een verbond van christelijke en islamitische troepen stond in 1108 tegenover een ander verbond van christelijke en islamitische troepen in de slag bij Tell Bashir, in het zuidoosten van het huidige Turkije.

De beruchte moordsecte van de Assassijnen was de christelijke kruisvaarders meermaals van dienst en in 1173 overwoog een deel van deze groep zelfs collectieve bekering tot het christendom. Daar kwam nooit wat van omdat de plaatselijke Tempeliers daar een stokje voor staken, bevreesd voor verlies van belastinginkomsten. In 1229 kreeg de Duitse keizer Jeruzalem zelfs cadeau van de sultan van Egypte.

Door die nadruk op samenwerking geeft het artikel natuurlijk een scheef beeld van de periode van de kruistochten. Dat is een bewuste keuze geweest om de lezers erop te wijzen dat het doorgeven van historische kennis over de kruistochten, een millennium tot acht eeuwen geleden, gepaard gaat met een keuze voor de weer te geven feiten en het leggen van eigen accenten en nadruk. Dat heeft directe gevolgen voor onze visie op de samenleving nu.

De bestudering van de kruistochten is namelijk, net als bijvoorbeeld de evolutieleer en de recente veranderingen in het klimaat, het slachtoffer van ‘contra-kennis’. Die door mijzelf bedachte term duidt een manier van wetenschapsbeoefening aan die zich afzondert in facties en primair ten dienste staat van de politieke doelen van die facties. Bij de evolutieleer vormen sommige creationisten bijvoorbeeld een goed ontwikkelde factie, met eigen wetenschappers, eigen onderzoeksscholen en eigen publicaties, die ook bij voorkeur naar elkaar verwijzen in plaats van naar iemand ‘van buiten’.

Een dergelijke ontwikkeling is ook bij de bestudering van de kruistochten te zien: het is niet moeilijk publicaties van meer of minder gerenommeerde wetenschappers te vinden over de kruistochten die eigenlijk bedoeld zijn om een bijdrage te leveren aan de discussie over ‘de multiculturele samenleving’. Episodes uit de kruistochten worden nu ingezet om bijvoorbeeld Pim Fortuyns uitspraak dat de islam ‘gewoon een achterlijke cultuur’ is, te onderbouwen.

De geschiedkundige bevindt zich daardoor in een spagaat. Wie nu een uitspraak doet over de kruistochten en denkt iets te zeggen over wie es eigentlich gewesen ist, kan iemands politieke overtuiging pardoes ondergraven en zich ineens middenin een politieke discussie bevinden.  In een wereld waarin het doceren van de evolutieleer onderwerp is van rechtszaken in plaats van peer review, en waar de politiek kan ingrijpen in de inhoud van een examen Nederlands is dat een mogelijk zeer zorgwekkende ontwikkeling.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Politiek en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op Contra-kennis

  1. Johan Schenk zegt:

    Sinds vorig jaar volg ik met interesse – en soms ook plezier – de stukjes van Jona Lendering, en via hem ben ik op jouw blog terechtgekomen. Een opmerking: het citaat van Von Ranke luidt zover ik weet: ‘wie es eigentlich gewesen’, dus zonder ‘ist’. Wens je ook veel genoegen met het maken van deze blog. Johan Schenk

  2. Pingback: Livius Nieuwsbrief / Augustus | Mainzer Beobachter

  3. Pingback: Medisch Arabisch | Apoftegma

  4. Pingback: Een kleine filosofie van de contra-kennis - Sargasso

  5. Pingback: Een kleine filosofie van de contra-kennis | Apoftegma

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s