Hollands Erfgoed

Het is even zoeken en doorzetten, maar dan heb je ook wat: elf graven van Nederlanders, overleden en begraven in de 17e eeuw in den vreemde. En niet zomaar een buitenland, nee: Isfahan, Iran. De VOC onderhield goede contacten met het Safavidische hof aldaar en er was een consul gestationeerd. Zo’n consul had een vrouw, kinderen, een secretaris of vertaler en natuurlijk een meid.

Soms overleed er iemand en die werd bijgezet op het Armeense kerkhof. Isfahan had – en heeft – voor Iraanse begrippen een vrij forse Armeense gemeenschap en aangezien dat christenen zijn, konden die buitenlanders daar het beste heen. Zo zijn er nogal wat graven van buitenlanders te vinden: Engelse missionarissen, Poolse vluchtelingen uit de Tweede Wereldoorlog, Nazi’s uit de jaren dertig, compleet met swastika.

NazikleinEn dus ook Hollanders. Volgens de twee gepubliceerde lijsten die ik ken, zijn het er 14 of 18. In de korte lijst komen echter nog twee namen voor die mogelijk Nederlands zijn en in de lange lijst komt een naam dubbel voor en is één persoon een Iraans personeelslid. Dus ik houd het op 16 graven, waarvan ik er nu 11 gevonden heb, mogelijk 13 want twee grafstenen waren niet leesbaar.

Het complex is enorm (ik schat 23 hectare) en één van de mooiste begraafplaatsen die ik ken, dankzij de opdeling ervan door bomenrijen. Het personeel weet nauwelijks waar u het over heeft, als u in uw beste Perzisch vraagt naar graven van 17e eeuwse Hollanders. Ik werd althans naar het Poolse deel gestuurd. Pas na enig aandringen bracht men mij – met de auto! – naar de oude begraafplaats voor buitenlanders. Daar aangekomen was snel raak:

FCklein

Hier leijd begraven Fran
cois Castelijn de Jonge Obijt 12en:
Janua: A° 1697: Oud 7 maend:

Dit was de zoon van Francois Castelijn (de Oude), het hoofd van de VOC in Isfahan. In de lijsten die ik ken, wordt dit graf aangezien voor dat van de vader, niet de zoon. Dat komt omdat de opsteller van die lijsten, Hushang Mazaheri, een Iranier, heel goed naar de namen heeft gekeken, maar de inhoud van de grafschriften niet heeft begrepen omdat hij geen Nederlands spreekt.

Moeder ligt er ook. Ze wordt in de lijsten genoemd als Sara Jacoba Chandelier. Mazaheri heeft goed opgepast: hij wist kennelijk dat in het Nederlands het woordje ‘van’ de voor- en achternaam van elkaar scheidt. Maar ze heette Six van Chandelier en wellicht kwam ze uit de beroemde koopmansfamilie, dat moet ik nog uitzoeken.

Sixklein

Hier Leyt Begraeven Sara Jacoba Six
Van Chandelier Vrouwe Van Francois Castelijn
Oppercoopman En Opperhooft Wegens De Nederl:
Oost_Indise Comp: Tot Spahan Obyt 9en Mey A° 1703

We weten dat haar familienaam Six was, ze wordt vermeld in het boek van Cornelis de Bruijn over zijn reis naar Perzie:

Zy was 5 of 6 maenden voor myn aenkomst in Spahan overleden, en daer met grote staetsie ter earde bestelt in een groote en pragtige grafstede, overdekt met een gewelf van steen, dat aen 4 zyden openstaet. Zy was genaemt Sara Jacoba Six van Chandelier, uit Franschen bloede gesproten, een vrou van verstant en verdiensten, en hierom van yder geprezen en bemint.

Van het gewelf is niets meer over, maar haar grafsteen is er dus nog en het is inderdaad één van de mooiste die ik er onder de Hollanders aantrof.

De officiele lijsten – zo heb ik al gezien – zijn niet helemaal accuraat. Zo vond ik de grafsteen van een vrouw die te boek staat als ‘Juliana Meiduan’, die bij lezing van haar grafsteen gewoon Juliana heette en ‘meid van’ een belangrijker Hollander was geweest.

Julianaklein

Een graf dat op naam staat van ‘Cadechtenisaan Onzencelle’ heb ik helaas niet kunnen vinden, maar ik durf te zweren dat de overledene ‘Celle’ heette en Hollands was.

Er valt nog veel uit te zoeken aan Hollands erfgoed zo ver van huis.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Erfgoed en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

10 reacties op Hollands Erfgoed

  1. Pingback: Livius Nieuwsbrief / September | Mainzer Beobachter

  2. Pingback: Aantekeningen bij de Bijbel · Livius Nieuwsbrief / September

  3. Michael van der Lee zegt:

    Boeiend !

  4. Gerda van Tuijl zegt:

    Ja, leuk.

  5. Martijn R. zegt:

    Het kleine Armeense museum in Isfahan heeft een Rembrandt (ets) en een 17e eeuwse landkaart (Europa & MO.) met Armeense belettering, gedrukt in Amsterdam. Er waren zakelijke contacten tussen Nederland en Armenië in die tijd, en er werden veel Armeense boeken en kaarten in Amsterdam gedrukt. (zie boek uit 2012 ‘The diaspora of Armenian Printing). Aardig natuurlijk dat je voorbeelden van die contacten tot in Isfahan terug kunt vinden.

  6. Kees Baggerman zegt:

    Is er nog wat geworden van uw voornemen, zoals boven, om veel uit te zoeken aan Hollands erfgoed zo ver van huis, en dan met name over de VOC in Isfahan? Ik verzeilde vandaag op uw weblog, na een werkbezoek aan Iran begin vorig jaar gevolgd door het lezen van Jan Kuipers’ recente boek over de VOC. Intrigerend dat wij daar zo vroeg al waren (net als in Japan) en dat heeft mijn interesse in onze “roots” in Perzië danig gewekt. Ik houd me aanbevolen voor updates van uw kant.

    • Ik ben in de zomer van 2014 terug geweest en heb met een collega-archeoloog alle Nederlandse zerken geïnventariseerd. We hebben systematisch foto’s gemaakt en maten genomen en van enkele zerken een Abklatsch gemaakt. We hebben een deel van de nog ongelocaliseerde zerken gevonden en zelfs een nieuwe plek gevonden waar ook Nederlanders bleken te liggen. Het lijkt erop dat Protestanten en Katholieken op verschillende plekken bij elkaar liggen. Een deel van de Nederlanders hebben we helaas nog steeds niet teruggevonden. Dat laatste zit de voortgang een beetje dwars, want we streven naar een volledige publicatie.

  7. George Homs zegt:

    Ik stootte op iets vreemds. In de reisverhalen van Tinco Lycklama à Nijeholt (1837-1900), beschrijft hij enkele van deze grafzerken – maar situeert ze op het Armeense kerkhof te Julfa (op de grens van Perzië met Azebeidjan. Zou het kunnen dat deze grafzerken later naar Isfahan verplaatst zijn – wellicht om ze te beschermen? Tenzij hij zich in zijn notities zou vergist hebben. Thanks!

    • George Homs zegt:

      OK, verontschuldiging. Ik heb intussen begrepen dat Tinco Lycklama duidde op wat als “Nieuw Julfa” bekend staat, de Armeense wijk bij Ispahan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s