Mozes zong

De kans is natuurlijk klein dat u zondag naar de kerk ging en zelfs als u daar wel was: de kans dat de dienst geheel in het Latijn was, met gregoriaans gezang, is vrijwel nul. Toch heeft u dan een klein hoogtepuntje in het kerkelijk jaar gemist: het offertorium Precatus est.

De lezing uit het Oude Testament van afgelopen zondag is uit Ex 32. Dat valt in het verhaal van het Gouden Kalf en in deze passage is God het zo beu dat hij dreigt het volk van de Israelieten te verdelgen. Daar spreekt Hij Mozes op aan:

Jouw volk, het volk dat jij uit het land Egypte hebt geleid, heeft gezondigd.
Laat mij begaan, dan kan ik hen in mijn brandende toorn vernietigen. Maar van u zal ik een groot volk maken. (Ex 32:7 & 10)

Dat is op zijn zachtst gezegd nogal een gotspe. God heeft, na tien plagen die er niet om logen en het splijten van de Rietzee, het volk toch echt helemaal Zelf gered en nu is het ineens ‘jouw volk’ dat Mozes uit Egypte heeft geleid. Diezelfde Mozes die in Ex 3 en 4 zijn uiterste best gedaan heeft om onder zijn verplichtingen uit te komen. Dat laat Mozes niet over zijn kant gaan. In Ex 32:11-13 dient hij Onze Lieve Heer van repliek:

Waarom Heer uw toorn laten woeden tegen uw volk? (…) Laat toch uw toorn niet langer tegen hen woeden (…)

Subtiel herinnert Mozes God eraan dat het toch echt Zijn volk was, maar dat is slechts wat boksers een jab noemen. De klap komt daarna:

Denk aan uw dienaren Abraham, Isaak en Israel, aan wie Gij onder ede beloofd hebt: Ik zal uw nageslacht talrijk maken als de sterren…

Of God zich maar even aan Zijn beloftes wil houden. Een groot volk maken van Mozes? Dat was niet afgesproken!

In de katholieke traditie is dit op zichzelf al bijzondere verhaal nog verbeterd door er een gezang van te maken, het offertorium van deze week. Er zijn drie dingen die het gezang bijzonder maken: een tekstherhaling, de melodie op ‘Denk aan uw dienaren…’ en de nadruk – tweemaal – op een onbelangrijk voegwoord.

Het gezang begint met de tekst Precatus est Moyses in conspectu Domini Dei sui et dixit, ‘Mozes bad voor het aangezicht van de Heer zijn God en zei’. Die tekst wordt tweemaal gezongen op een vrijwel identieke melodie. De herhaling van die nogal huishoudelijke mededeling kondigt aan dat er iets bijzonders gezegd gaat worden: pas op, hier komt iets bijzonders!

Dan volgt Mozes’ pleidooi, dat in melodie iets hoger ligt dan de aankondiging. Maar bij de klap memento Abraham, Isaac et Jacob, ‘Denk aan Abraham, Isaac en Jacob’ schiet de melodie ineens een kwint omhoog. Mozes zingt hier een toontje hoger en dat is géén toeval.

Memento

De tekst van het gezang wijkt iets af van de schriftlezing. Dat is heel normaal in het Gregoriaans, waarvan de teksten vaak zijn gebaseerd op Latijnse vertalingen van voor de Vulgaat. In het gezang heet Israel uit de schriftlezing Jacob en heeft God niet gezworen van hen een talrijk volk te maken maar aan hun nageslacht een land van van melk en honing te geven.

Tussen Isaac en Jacob staat het woordje et, ‘en’. Datzelfde voegwoord staat tussen lac, ‘melk’ en mel, ‘honing’. Op het eerste et worden niet minder dan twaalf noten gezongen, op het tweede zelfs negentien. Op die manier wordt God ingewreven dat hij niet zomaar een belofte gedaan heeft, maar dat hij die wel driemaal herhaald heeft: aan Abraham, diens zoon Isaac én diens kleinzoon Jacob. En hij heeft niet zomaar wat beloofd, maar een land dat overvloeit van melk én honing.

Voor wie niet in de kerk komt of geen zin heeft een jaar te wachten. Hier kunt u de partituur inzien. Ook als u geen noten lezen kunt, zult u een opname van het gezang goed kunnen volgen.

Precatus est Moyses in conspectu Domini Dei sui et dixit:
Precatus est Moyses in conspectu Domini Dei sui et dixit:
Quare Domine irasceris in populo tuo?
Parce irae animae tuae.
Memento Abraham, Isaac et Jacob, quibus iurasti dare terram fluentem lac et mel.
Et placatus factus est Dominus de malignitate, quam dixit facere populo suo.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Bijbel, Erfgoed, Kunst, Religie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s