Schriftroof

SanaaBlue01aVolgens onbevestigde berichten zouden in Jemen, in de hoofdstad Sana’a, oude koranmanuscripten zijn gestolen, waaronder één van circa 1300 jaar oud. Tot vandaag kan ik er maar drie nieuwsberichten over vinden, één van de Ahlul Bayt News Agency, één van the Voice of Russia en één van National Yemen. Niet bepaald bronnen waar je je wereldnieuws vandaan haalt. Maar als het klopt wat hier wordt bericht, dan zou dat wereldnieuws moeten zijn. Nieuws dat vergelijkbaar is met de diefstal van een originele Gutenberg-bijbel of een fors deel van de Dode Zeerollen.

De koran kon pas in zijn definitieve vorm worden opgeschreven nadat Mohammed was overleden. Zolang hij nog in leven was, kwamen er immers steeds teksten bij. De profeet overleed in 632 en dat wil zeggen dat de koran dit jaar op zijn hoogst 1381 jaar oud is. Een koran van circa 1300 jaar oud behoort dus tot de zeldzame korans die nog uit de eerste eeuw van de islam stammen. Alleen al daarom zou de diefstal ervan een ramp zijn. Maar er is meer aan de hand.

Het zou heel goed om de codex Sana’a I kunnen gaan. Dat hoeft niet per se – het nieuws is nog aan alle kanten onbevestigd – maar deze codex is een goed voorbeeld om de omvang van deze diefstal mee te schetsen. Het gaat om in de jaren zeventig in een oude opslagplaats in de oude moskee van Sana’a aangetroffen koranmanuscripten. In de opslagplaats zijn duizenden oude korans en koranfragmenten aangetroffen, gezamenlijk bekend als de Sana’a manuscripten. Maar juist over codex I is nogal wat te doen geweest. De datering betreft namelijk de tekst waarmee het perkament als eerste is beschreven. Die tekst is later weggeschraapt en het perkament is daarna hergebruikt voor de tekst die nu nog zichtbaar is. Met kwartslampen kan de verwijderde tekst echter weer zichtbaar gemaakt worden, zoals u op de afbeelding kunt zien. Een dergelijk manuscript heet palimpsest.

De – zeer oude – ‘ondertekst’ nu, blijkt volgens enkele recente publicaties licht tot zeer zwaar af te wijken van de tekst van de koran zoals we die nu kennen. Enerzijds is dat verontrustend nieuws voor traditionele moslims, die geloven dat de tekst van de koran sinds Mohammed ongeschonden en ongewijzigd tot op de dag van vandaag is overgeleverd, maar goed nieuws voor enkele westerse geleerden, die soms merkbaar blij zijn met aanwijzingen dat de koran een tekst is als alle andere teksten uit de oudheid: namelijk met een – al te menselijke – overlevering.

Anderzijds kan op dit moment nog geen mens zeggen waar die verschillen vandaan komen. De tekstoverlevering van de korantekst zoals die tegenwoordig gebruikt wordt, is buitengewoon betrouwbaar en vertoont slechts zeer minimale tekstafwijkingen. Waar de veel grotere afwijkingen in de ‘ondertekst’ in codex Sana’a I vandaan komen, weten we eenvoudig niet. In theorie zou het de tekst van een nog ongeoefende student kunnen zijn, die vol met fouten zit. Een reëlere optie is een tekst die dateert van vóór de standaardisatie van de korantekst, die traditioneel wordt toegeschreven aan de derde kalief. Nader onderzoek is dus zeer gewenst.

Tot nu toe zijn slechts enkele folio’s uit codex I gepubliceerd, op basis van microfiches. Helaas zijn die in bezit van een Duitse onderzoeksschool met zeer revisionistische ideeën over het ontstaan van de islam en de koran, die hun microfiches niet graag delen met andere onderzoekers. De theorieën die deze onderzoeksschool heeft gepubliceerd variëren van ‘interessant’ tot ‘volslagen waanzin’. U treft hier een illustratief voorbeeld.

Publicatie van de microfiches geschiedt in een pijnlijk langzaam tempo en codex I is beslist niet het enige oude manuscript. Over de beschikbaarheid van die originele manuscripten waren op het internet ook al geen geruststellende geruchten rond. De toegang tot de informatie is in ieder geval beperkter dan wetenschappers zouden willen. En nu zouden de oudste manuscripten, zoals codex I, zomaar gestolen kunnen zijn.

Volgens de eerste nieuwsberichten zouden er ook zwaarden gestolen zijn. Dat lijkt te wijzen op een ordinaire kunstroof. Het is een perverse gedachte, maar als dat waar is, is dat goed nieuws. Het betekent dat het in handen is van lieden die het te gelde willen maken en dat vergroot de kans dat het gestolen goed ooit weer eens boven water komt. Laat ik het bij die vrome wens houden, want over andere scenario’s durf ik eerlijk gezegd niet eens na te denken.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Erfgoed, Koran, Wetenschap en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Schriftroof

  1. Reblogged this on Mainzer Beobachter and commented:
    Even een blogpost van mijn goede vriend Richard Kroes, die ik dermate belangrijk vind dat ik die graag met u deel.

  2. Emigrant zegt:

    Die foto’s zijn ooit gemaakt met Duits overheidsgeld. Het zou dus mogelijk moeten zijn de toegang ertoe juridisch af te dwingen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s