Minischrijven

Een tijdje geleden blogde ik over de mogelijkheid om met pennen van riet of veerschacht net zo klein te schrijven als het schrift dat soms wordt aangetroffen op Dode Zee rollen. Letters van een millimeter of twee hoog, daar is een hele dunne pen voor nodig. Het snijden van zo’n dunne pen leek me lastig, zo niet onmogelijk. Wellicht gebruikten de schrijvers van de Dode Zee rollen metalen pennen? Die zijn niet gevonden in Qumran, wat logisch is, aangezien metaal duur is en wordt meegenomen of omgesmolten.

Mijn daarop volgende experimenten met moderne metalen kroontjespennen en een satéprikker leerden al snel dat het mogelijk was om letters van anderhalve tot twee millimeter hoog te schrijven op perkament. Het antwoord voor pennen van riet of veerschacht was iets lastiger te verkrijgen. Een kleine zoektocht heeft nu deels uitsluitsel gegeven: het moet kunnen.

Daarvoor heb ik een mezoeza die in mijn bezit is, geraadpleegd. Een mezoeza is een klein perkamentrolletje dat in een beschermende koker aan de deurposten van een joods huis wordt vastgemaakt. Op dat perkamentrolletje staan twee Hebreeuwse bijbelteksten (Deut 6:4-9 en 11:13-21) waarin onder andere het gebod staat om ‘wat ik (God) u heden gebied’ te schrijven ‘op de deurposten van uw huizen’. Mezoeza is het Hebreeuwse woord voor ‘deurpost’.

De beschermende kokers zijn soms onopvallend, maar meestal kleine kunstwerkjes en ze hangen altijd schuin. Aan de rechter deurpost, ongeveer op schouderhoogte. Een joodse woning of winkel kun je eraan herkennen (en mijn huis toevallig ook).

Collection01

Het stukje perkament in mijn bezit is 5,5 cm breed en 6,0 cm hoog. Er staan 22 regels tekst op. Er is dus 2,73 mm per regel beschikbaar. Het schrift zelf is ongeveer 2 mm hoog, met enkele, iets grotere letters, die tot 3 mm hoogte komen. De pendikte is ongeveer een halve millimeter. Hieronder staat een stukje uit de tekst: bechol levavchèm oevechol nafsjechèm, ‘met geheel jullie hart en met geheel jullie wezen’ (uit Deut 11:13). Ik heb het gescand met een meetlint ernaast (millimeterstreepjes, dank aan de Gamma) zodat de maat goed te zien is.

MezuzaScrollDetail01

Dit stukje perkament is kosher, wat in dit geval inhoudt dat het perkament gemaakt is van een kosher geslacht, rein – volgens de joodse wet – dier en dat de tekst is geschreven door een sofeer – een daarvoor opgeleide joodse schrijver – met een pen die, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, gemaakt is van veerschacht. Het kan dus met zo’n pen van veerschacht.

De enige vraag die me nu nog bezig houdt is: hoe snij je een pen van riet die zo dun is dat je er zo klein mee kunt schrijven? Ik ben aan het oefenen, daarover later meer…

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Bijbel, Erfgoed, Religie, Wetenschap. Bookmark de permalink .

2 reacties op Minischrijven

  1. henktjong zegt:

    Belangrijk is dat de veer gehard is. Anders kun je het fijn bijsnijden wel vergeten. Harden doe je door de veer in au-bain-marie verwarmd zand te houden. Niet te lang, want dan brandt de veer weg (niet wachten tot er rookpluimpjes vanaf komen), niet te kort, want dan blijft de schacht te zacht.

  2. Kijk, technische assistentie, daar heeft een mens wat aan!
    Zover mijn kennis van koken reikt, betekent au bain marie een pannetje in een grotere pan met kokend water. Dan kan het zand dus nooit warmer worden dan 100 graden. Kan zo’n veerschacht toch verbranden bij die temperatuur?
    Voorlopig ben ik met rietpennen in de weer, die heb ik namelijk. Aan veerschachten weet ik zo gauw niet te komen, De zwanen hier in de gracht lijken niet geplukt te willen worden voor de wetenschap 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s