Was Mohammed pedofiel?

Vanaf het moment dat Ayaan Hirsi Ali in 2003 de knuppel in het hoenderhok gooide in een interview in dagblad Trouw, zie je het verwijt regelmatig terugkomen in wat nogal eufemistisch ‘het multiculturele debat’ wordt genoemd: de profeet Mohammed zou zijn – nota bene gearrangeerde – huwelijk met zijn lievelingsvrouw Aisha ‘geconsumeerd’ hebben toen zij negen was. Naar huidige maatstaven is daarmee sprake van een pedofiel.

Die op zichzelf weinig belangwekkende historische constatering dient natuurlijk een hoger doel: wie kinderen misbruikt, kan onmogelijk een lijntje hebben met een rechtvaardig Opperwezen en was dus geen profeet, of dat Opperwezen deugt van geen kanten en is onze aandacht op geen enkele wijze waard. Either way: exit islam.

We weten dat Aisha negen was toen zij door haar middelbare man werd ontmaagd, omdat dat verteld wordt in de traditionele islamitische verzamelingen van anekdotes over het leven van de profeet. Het verhaal heet terug te gaan op Aisha zelf en is in de – vele en omvangrijke – verzamelingen in verscheidene versies opgetekend en ook overgeleverd via verschillende routes van vertellers. Die ‘keten van overleveraars’ is een belangrijk onderdeel van dergelijke anekdotes, omdat islamitische geleerden aan de hand hiervan bepalen hoe betrouwbaar de overlevering is. En hoe meer solide ketens, hoe waarschijnlijker het verhaal.

Het zijn die vele en omvangrijke verzamelingen van anekdotes die gezorgd hebben voor de uitdrukking dat Mohammed geleefd heeft ‘in het volle licht van de geschiedenis’, dit in tegenstelling tot de meeste andere stichters van godsdiensten. De verzamelingen gelden in de islam als gezaghebbend in de rechtsvinding, de dogmatiek en de islamitische geschiedschrijving. Wat in deze verhalen is opgetekend, geldt als geopenbaard geloofsgoed. In sommige kringen is het enige verschil met de koran het gegeven dat de koran wordt gereciteerd, en de anekdotes niet. Als moslim kun je dus moeilijk om zo’n goed gedocumenteerd verhaal heen.

Toch is dat precies wat er de laatste tijd steeds vaker gebeurt: gelovige moslims die twijfelen aan de feitelijke correctheid van sommige gegevens uit die vele anekdotes over Aisha’s leeftijd bij haar huwelijk. In de jaren negentig publiceerde een Pakistaanse moslim al een werkje waarin de nodige twijfel werd gezaaid en de onlangs voor de televisieserie Seks en de Zonde van Femke Halsema en Hasnae Bouazza geïnterviewde Syrische moslimgeestelijke Rufaida Al Habash (aflevering drie) wijdde er enkele woorden aan.

De argumentatie is uitgebreid en ingewikkeld, maar het principe is heel eenvoudig. Wie in de traditionele verzamelingen van anekdotes op zoek gaat naar een antwoord op de vraag ‘hoe oud was Aisha toen zij met de profeet trouwde?’ en daarvoor anekdotes gebruikt die ook over dat onderwerp gaan, vindt slechts één antwoord: zes toen ze trouwde en negen bij het ‘consumeren’.

Wie echter chronologische informatie, relevant voor het vaststellen haar huwelijksleeftijd, probeert te destilleren uit anekdotes die gaan over andere onderwerpen, komt op totaal andere antwoorden. Eén voorbeeld: de slag bij Badr vond plaats in 624 en niemand jonger dan 15 jaar mocht mee. Aisha was mee. Haar huwelijk zou in 622 plaatsgevonden hebben. Eenvoudig rekenwerk volgens Bartels levert dan een minimumleeftijd van dertien op. Da’s nog steeds jong, maar geen negen.

Zo zijn er veel meer rare discrepanties tussen verschillende anekdotes te vinden en dan blijkt zo’n beetje elke leeftijd tussen de negen en de éénentwintig op basis van ‘de feiten’ verdedigbaar te zijn. Het antwoord op de vraag waarmee ik begon, kan dan ook alleen maar zijn: dat weten we niet en dat kunnen we ook niet weten, en daarmee is alles gezegd wat er over gezegd kan worden. Wie meer beweert, weet niet waar hij over spreekt.

Wie geinteresseerd is in de details van alle argumenten en mogelijke verklaringen voor de verschillen in het bronnenmateriaal, verwijs ik naar het weblog van arabist Wim Raven die hier veel uitgebreider en vollediger over heeft geschreven.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Religie, Samenleving, Wetenschap en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

9 reacties op Was Mohammed pedofiel?

  1. Misschien nog nuttig om toe te voegen: in veel voorindustriële samenlevingen bestond domweg geen leeftijdsbewustzijn. Hier is een Romeins voorbeeld: http://mainzerbeobachter.com/2011/10/18/dood-in-mainz/

  2. MRe zegt:

    Het is goed om de historische waarheid onderwerp te laten zijn van wetenschappelijk onderzoek. Echter, historisch waar of niet, het gaat hier om een overlevering die vele eeuwen zonder kritiek heeft getrotseerd en door een zeer grote meerderheid van gelovigen zonder (morele) twijfels geaccepteerd wordt als de waarheid. M.i mag dat wel degelijk onderwerp zijn van kritiek vanuit ons huidige morele denken.

  3. mnb0 zegt:

    Het correcte punt is dan ook een geheel andere (en mutatis mutandis idem voor elk ander Heilig Boek, inclusief De Bijbel). In hoeverre kunnen we anno 2014 moreel vertrouwen hebben in een boek dat in de Zevende Eeuw (of Negende, afhankelijk van je standpunt) geschreven is? Als atheïst en moreel subjectivist is mijn antwoord natuurlijk nul komma nul. Opmerkelijk genoeg wordt dat bevestigd door wijlen mijn ex-schoonvader, die een praktizerend moslim was. Hij volgde onderwijs tot en met zijn twaalfde, maar besefte wel: “er staan goede en slechte dingen in de Koran. Volg de goede dingen na.” Hij trouwde destijds met een meisje van 13 (ze is nu een jaar of 90). Zijn vier jongste dochters hebben allemaal een behoorlijke opleiding afgemaakt.

    • Jobbe zegt:

      Beste mnb0,
      Het woord ‘vertrouwen’ heeft in de meer zinnige tradities een andere betekenis dan u suggereert. Vertrouwen wordt dan zeker niet uitgelegd als ‘het blindelings aannemen dat…’ en dan volgt meestal een citaat uit een van die bekende boeken, afhankelijk van de voorkeur van de spreker. Vertrouwen wijst in mystiek verband meestal eerder op een innerlijk toestand die juist gepaard gaat met de grootst mogelijke onzekerheid.
      Dat lijkt niet alleen een contradictio in terminis: dat is het ook! De kern van vertrouwen is cognitief namelijk niet uit te leggen en het zit in de aard van georganiseerde religie om dit probleem te omzeilen en juist aan te sturen op zekerheden. Dan denken we dat het vertrouwen op een boek mensen zou verlossen van de eeuwige angst over de onzekerheden van het leven. De realiteit is echter dat die weg altijd dood loopt en onvermijdelijk eindigt in atheïstisch en moreel subjectivisme 🙂 of cynisme. ..of oorlog 😦

      In mystieke tradities heeft vertrouwen een ander uitgangspunt dat wel wordt uitgelegd als ‘trouw blijven aan de waarheid van het hart, juist ondanks dat alles onzeker is’. Zie voor een betere uitleg dan die ik ooit kan geven het werk van Rumi, of dichter bij huis Ton Lathouwers. Die kern van vertrouwen rustend in onbegrensde onzekerheid was denk ik oorspronkelijk ook bedoelt in de grote geschriften op aarde (Jezus had het er in ieder geval de godsganse dag over), maar het is mens eigen om van onzekerheid weg te willen, en tja, dan doen we maar snel alsof het boek het antwoord geeft…in die zin is uw kritiek dus zeer terecht, maar over de betekenis van ‘vertrouwen’ valt veel meer te zeggen.

  4. Een reageerder op Sargasso wees erop dat deze kwestie al eerder dan Ayaan Hirsi Ali’s interview in Trouw een heet hangijzer was: namelijk in 2000, toen een toneelstuk getiteld ‘Aisha’ na bedreigingen werd afgelast. Amsterdams raadslid Fatima Elatik was daar destijds voor en haalde zich daarmee de haat van Theo van Gogh op de hals. Zijn column daarover is hier te vinden.
    Voor zover ik kan nagaan, was Aisha’s leeftijd in deze rel een nevenkwestie en ging het bij het toneelstuk vooral over het verbod om mensen af te beelden, vooral de profeet en familie.
    Hoe dan ook: de kwestie is eerder dan 2003 in de media besproken.

  5. Pingback: Kennisdossier #6 over Hadith | De wereld van Anna

  6. Pingback: Hulspas’ nieuwe boek | Apoftegma

  7. Pingback: Cordoba 850 | Apoftegma

  8. Pingback: Slaan | Apoftegma

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s