Kap’lah!

Klingon01Stel, de Klingons komen, eindelijk. Waar zouden ze het eerste toeslaan? Het antwoord op die vraag is niet moeilijk te geven. Vanzelfsprekend zullen de Klingons voorafgaande aan hun veroveringsactie onze planeet goed in de gaten houden en als je de plaatselijke nieuwsgaring een beetje in de gaten houdt, kom je er al snel achter dat de meest oorlogszuchtige naties in het Midden Oosten te vinden zijn. Iedereen heeft het erover hoe agressief, onverdraagzaam en eergevoelig de bevolking aldaar is. Bovendien zijn de sterkste legers van de planeet er actief: de VS en Israel. Een beetje Klingon zal direct inzien dat alleen in het Midden Oosten eer te behalen valt.

Helaas valt het met die eer nogal tegen. De Amerikanen kiezen al snel voor het behoud van hun plaatselijke invloed en hun handelsbelangen met het Klingon Imperium. Israel blijkt een veel te klein landje met veel te weinig strijdkrachten, dat met zijn kernbommen niks kan uitrichten tegen een strijdmacht die zich bedient van transporters en die de zaken het liefst man-tegen-man uitvecht. En de rest van het Midden Oosten – laten we ze voor het gemak samenvatten onder de term ‘de moslims’ – blijkt al net zo’n peulenschil als de rest van de planeet.

Stel, Marcel Hulspas is een embedded reporter bij de Klingon strijdkrachten. Dat vergt wel heel veel fantasie van u, want Marcel is een veel te mooie man om voor een Klingon door te gaan, maar probeert u het toch maar: Marcels taak is niet alleen de verslaglegging voor het thuisfront van deze bij nader inzien toch niet zo heel glorieuze verovering, maar vooral het vinden van een verklaring voor de vraag waarom het zo’n makkie was. En dan speciaal de moslims, want daar had het supreme command het meeste van verwacht. Alle Klingon intelligence wees er toch op dat dit toch het meest vechtlustige en nietsontziende soort mensen op aarde was? Vanwaar deze déconfiture?

Nu ken ik Marcel persoonlijk en ben ervan overtuigd dat hij zijn werk nauwgezet en zorgvuldig zal doen (dit is een ironisch stukje, maar deze passage is ten volle gemeend). Sterker nog, ik heb de hand weten te leggen op de tekst die hij als embedded Klingon zal gaan schrijven, en daar blijkt de degelijkheid die hem zo eigen is ook uit:

De overtuiging dat de islam zich in oorlogszaken slechts defensief tegenover de wereld der ongelovigen mag opstellen; dat er – in principe – een vorm van vrede mogelijk is in de verhouding met ongelovigen, die overtuiging was geen minderheidsovertuiging; ze leefde in grote delen van de islam. Ze werd uitgedragen door talloze imams. Niet alleen onbeduidende baardmannen in stuurloze staten als Jemen en Pakistan, maar ook zeer gerespecteerde en invloedrijke geestelijk leiders in landen als Iran, Egypte en Saoedi-Arabië. Permanente oorlog? De hoogste geestelijk leiders in de Arabische wereld vonden deze doctrine van voorzichtige vrede doodgewoon. En miljoenen moslims hoorden niet anders, en wisten niet beter. Het ging hier dus niet om een marginale groep, of een marginaal probleem. Die behoedzame tolerantie reikte tot in het hart van de islam. Wie zich moslim noemde, kon zich daar niet een-twee-drie van distantiëren.

Hoe het dan wel had moeten gaan, ziet Marcel ook:

De enige manier waarop moslims hun onderwerping aan het Imperium hadden kunnen voorkomen was: niet de kop in het zand steken, en geen zoete kreetjes slaken over ‘de ware leer van de islam met mededogen, vrede en liefde’. Ze hadden het probleem recht in de ogen moeten kijken. Hún islam had moeten veranderen en opengebroken worden. Ze had het onderwerp moeten zijn van kritische reflectie, ze had dringend onderzocht moeten worden en zorgvuldig uit elkaar gehaald, streng geanalyseerd, fel bekritiseerd. En juist de jihad – het meest waardevolle – had gekoesterd moeten worden.

De voorbeeldrol die de profeet in de islam speelde, ziet Marcel – terecht – als het kernprobleem van het hele débacle:

Hoe stond het met de Profeet? Wat wisten moslims eigenlijk van hem? Wisten ze alleen maar dat hij een ‘genade voor de mensheid’ was? Maar was hij juist niet de man die de Joden uit Medina verdreef, en massaal vermoordde? Die brutale dichters en politieke tegenstanders door sluipmoordenaars om het leven liet brengen? Die vrouwen en kinderen van onderworpen stammen onder zijn strijders verdeelde? Het ware beter geweest als bínnen de islam beter was gekeken naar die verhalen over het ontstaan van de islam, inclusief het bloed dat daarbij rijkelijk vloeide.

Geen flauwe praatjes over die fijne Mohammed, maar gewoon de keiharde, fascinerende geschiedenis zoals die door de overleveraars en de eerste biografen van Mohammed werd verteld. En daarbij dat hoogst noodzakelijke debat over het tolerante karakter van de islam, haar voorzichtige en deemoedige impulsen, die de stap naar onderwerping veel te eenvoudig hebben gemaakt.

Alle gekheid op een stokje. Marcel beweert in zijn laatste column precies het tegenovergestelde: de islam (wat dat dan verder ook wezen moge) heeft een probleem met de vele gewelddadige koranpassages en verhalen – onder andere over de profeet – die onderdeel vormen van zijn religieuze bagage. Als dat deel van die bagage niet wordt gedumpt (ik vat hem even kort door de bocht samen), zal de islam – ook al is het maar voor enkelingen – de oorzaak blijven vormen van religieus geweld.

Wat hij beweert, kan kort worden samengevat: er zijn moslims die gewelddadig zijn en die erin slagen die gewelddadigheid te beargumenteren met behulp van koranpassages en islamitische verhalen. Dat is geen nieuws. Al sinds Chesterton weten we dat elke gek erin slaagt zijn waanzin volstrekt logisch te beredeneren, dat is zogezegd het definiërende kenmerk van waanzin. Wat hij (ik bedoel Marcel, niet de gek) beweert kan bovendien volledig worden omgekeerd – zie het hierboven staande gedachtenexperiment. Ik citeer nog één keer Marcel, deze keer niet onherstelbaar verbeterd:

Want nogmaals, het islamitisch geïnspireerd terrorisme is dan misschien een geestelijke afwijking van een klein clubje, maar de ideologische wortels van dat geweld reiken tot in de kern van het geloof.

Die observatie is terecht en volkomen juist: er is in de islam rechtvaardiging te vinden voor de meest goddeloze daden denkbaar. Maar exact het omgekeerde is precies even waar – en wordt door veel meer moslims ook daadwerkelijk nagevolgd – namelijk dat islamitisch geïnspireerde vreedzaamheid misschien een afwijking van de meerderheid moge zijn, maar dat de ideologische wortels van die tolerantie óók reiken tot in de kern van dat geloof.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Religie, Samenleving en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s