Cordoba 850

Cordoba_Mosque_07In een vorige blogpost schreef ik over de Cordobaanse martelarenbeweging, een groep christenen die het islamitisch bestuur van Cordoba, de hoofdstad van islamitisch Spanje, in de periode 851 – 859 door gerichte acties van belediging van de islam en de profeet dwong om hen ter dood te brengen. Die samenvatting klopt aan een paar kanten niet. Zoals ik al aangaf, zou de hele beweging wel eens geen beweging geweest kunnen zijn. Bovendien waren niet alle slachtoffers uit op hun eigen dood en hebben ook niet alle slachtoffers zich schuldig gemaakt aan blasfemie.

Isaac, de man waarmee het in juni 851 allemaal begon, is het schoolvoorbeeld van de Cordobaanse martelaar. Hij zocht bewust een gelegenheid om de islam en zijn profeet publiekelijk te beledigen om zo zijn eigen doodvonnis te forceren. Isaacs actie was mogelijk mede ingegeven door een voorval ruim een jaar daarvoor met de priester Perfectus. Deze man geldt in de geschiedenisboekjes als de eerste Cordobaanse martelaar, maar past volstrekt niet bij de rest van de groep.

Perfectus was vanwege zijn priesterkleding herkenbaar als christen. Op een dag werd hij op straat aangesproken door een groepje moslims die van hem wilden weten wat hij als christen nu eigenlijk dacht van de profeet Mohammed. Daar wilde hij aanvankelijk geen antwoord op geven, maar nadat zijn gesprekspartners hem dure eden hadden gezworen dat wat hij ook zou zeggen, dit niet tegen hem gebruikt zou worden, draaide Perfectus als een blad aan een boom om en gaf hij zijn ongezouten mening.

Die mening betrof enkele vrij standaard christelijke bezwaren tegen de profeet. Allereerst was het natuurlijk een valse profeet. Christus had bij leven al voorspeld dat er daarvan vele zouden komen. Dat Mohammed een valse profeet was, was voor christenen in die dagen ook wel duidelijk omdat hij de Drie-eenheid ontkende. Daarnaast was Mohammed in christelijke ogen een wellusteling, die alleen al daarom op geen enkele wijze de rol van profeet kon hebben vervuld. Dat laatste bezwaar had geen betrekking op het tegenwoordig veelgehoorde verhaal dat Mohammed seks zou hebben gehad met een meisje van negen. Dat argument is pas begin twintigste eeuw uitgevonden en zou in het Cordoba van de negende eeuw geen indruk hebben gemaakt.

De wellust van Mohammed zou blijken uit het feit dat hij meer vrouwen had gehad dan zelfs moslims maximaal was toegestaan en uit het feit dat één van hen de vrouw was geweest van zijn geadopteerde zoon. Deze vrouw – Zainab – zou door de adoptiefzoon verstoten zijn, nadat hem duidelijk geworden was dat Mohammed een oogje op haar had. Het verhaal is bekend uit de islamitische traditie. Uiteraard gaven moslims aan een aantal details uit dat relaas een geheel andere betekenis dan christelijke critici. Perfectus gaf echter in niet mis te verstane bewoordingen de christelijke visie weer.

De moslims hielden zich aan hun beloften, maar waren geschokt. Dat is opmerkelijk. In een gemengde samenleving zou je toch verwachten dat men min of meer op de hoogte is, of ten minste een vermoeden heeft, van de inhoud van elkaars visie, zeker als het om een kwestie gaat die ook binnen de eigen gemeenschap bekend is. Zainabs verhaal was ook voor moslims onderling een veelbesproken kwestie. Heel erg verbaasd kun je dan toch niet meer zijn als blijkt dat een christen er het zijne over denkt.

Des te opmerkelijker is het dat dezelfde moslims zodanig in morele tweestrijd geraakten dat ze hun eerder gedane beloften braken en hem aangaven bij de autoriteiten. Of eigenlijk: lieten aangeven door anderen. Zo braken ze hun belofte formeel niet. Perfectus ontkende de beschuldigingen aanvankelijk in alle toonaarden. Pas toen duidelijk werd dat er teveel getuigen waren en een doodvonnis onvermijdelijk was, herhaalde hij zijn ongezouten kritiek op de profeet en op de islam. Dat schijnt hij nogmaals luidkeels te hebben gedaan op het schavot.

Perfectus´ dood was een zeer publieke. Zijn veroordeling viel in de Ramadan en met zijn executie werd gewacht tot het einde daarvan: het offerfeest. Er kwam zoveel volk kijken dat mensen een plekje zochten op bootjes op de Quadalquivir. Eén bootje sloeg om, waarbij twee toeschouwers jammerlijk verdronken. Dit incident werd op hoogst onchristelijke wijze door enkele christenen – waaronder onze bron Eulogius – aangevat als teken van Gods toorn.

Perfectus werd – in tegenstelling tot Isaac – toegelaten tot de eer der martelaren en dat is ook logisch: hij was niet uit op zijn dood, hij werd ter dood gebracht omwille van zijn geloof en hij schrok niet terug voor die dood. Alleen op dat laatste punt is enige overeenkomst te zien met Isaac, die echter wel op zijn eigen dood uit was en niet ter dood gebracht werd omdat hij christen was, maar omdat hij het dominante geloof van dienst had beledigd.

In de volgende blogpost stip ik enkele illustratieve verhalen van lieden aan uit de verdere geschiedenis van de Cordobaanse martelarenbeweging. Die vallen in ruwweg twee groepen uiteen: de Perfectussen en de Isaacs. De eerste groep bereikte de kerkelijke heiligenkalender, de tweede niet.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Religie, Samenleving en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Cordoba 850

  1. Pingback: Cordoba 851 – 852 | Apoftegma

  2. Pingback: Cordoba 857 – 859 | Apoftegma

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s