Paradigmatatata

ParadigmaPeter Breedveld nodigde Marcel Hulspas uit een stukje op zijn blog te schrijven. Dat werd Is de islam nog te redden?, waarin Hulspas forse kritiek leverde op het meest recente boek van Ayaan Hirsi Ali. Hirsi Ali pleit in haar boek voor een hervorming van de islam en Hulspas betoogt in zijn stuk dat dat met geen mogelijkheid haalbaar is. Een hervorming à la Reformatie in het westen is al lang aan de gang en bestond niet alleen in het westen, maar ook nu binnen de islam vooral uit een fundamentalistische ‘terug naar de wortels’-beweging waar net als destijds weinig heil van te verwachten is.

Hulspas acht het ook buitengewoon onwaarschijnlijk, en volkomen onlogisch om te verwachten, dat moslims zomaar gaan doen alsof bepaalde verzen niet meer in de koran staan: er staat wat er staat en daar ga je niks meer aan veranderen. Van alle oorzaken van extremistisch terrorisme die je zou kunnen aanwijzen, is de islam degene waar je het minste invloed op kunt uitoefenen. Niet eens proberen dus, aldus Hulspas, dat zou maar getuigen van naïef optimisme.

In het Midden-Oosten zal die hervorming er nooit komen en daarvoor noemt hij enkele oorzaken die niets met de islam zelf te maken hebben: corrupte regimes, de Saoedische Wahabieten en hun oliedollars, de frustratie bij de gewone bevolking. Zonder het erbij te zeggen, noemt hij daarmee enkele oorzaken die wellicht wél beter aan te pakken zijn.

Hulspas is bijzonder pessimistisch: “Het enige dat we kunnen hopen, is dat de huidige oorlog tussen soenni en shia zó lang zal duren, en zó bloedig zal worden, dat moslims uiteindelijk leren dat de staat het religieus geweld moet inbinden. Nieuwe dictators zullen daarna voor een verstikkende rust kunnen zorgen. Dat is de enige ‘hervorming’ die we op de lange termijn kunnen verwachten.” Je moet wel een héél groot cynicus zijn als je dat vooruitzicht ‘hoop’ durft te noemen. En het is ook niet het enig denkbare vooruitzicht dat uit een dergelijk bloedig conflict zou kunnen voortkomen.

Voor het westen is Hulspas optimistischer: hervorming zal daar wel plaatsvinden en tot de broodnodige discussie leiden. Voor moderne westerse moslims zal dat ook duidelijk maken wat hun geloof dan wél inhoudt, behalve de ontkenning van wat fundi’s ervan maken, want daar ziet Hulspas een ‘muur van zwijgen’: buiten de ‘gekkies’ horen we van moslims die het wel goed voor hebben met de wereld maar niet hoe zij hun geloof dan wél zien. Naar zijn zeggen is dat ingegeven door de angst van de rekkelijken om door de preciezen voor afvallige te worden aangezien.

Peter Breedveld reageerde de volgende dag met een stuk getiteld Is Marcel Hulspas nog te redden? Daarin spreekt hij Hulspas vooral aan op die ‘muur van stilzwijgen’. Die is er volgens hem niet, maar wordt gecreëerd door de westerse media. Er zijn zat rekkelijken te vinden die ook kunnen uitleggen dat bepaalde koranverzen nu eenmaal in hun tijd en context begrepen moeten worden, maar de media hebben uitsluitend belangstelling voor de preciezen, fundi’s en Hulspas’ ‘gekkies’.

Zo ontstaat niet alleen vanzelf het beeld van een godsdienst die slechts leidt tot gevaarlijke gekken, maar ook van een wereld waarin die godsdienst allesbepalend is. Tegenover die focus op ‘islam’ stelt Breedveld een hele reeks sociale, economische en politieke oorzaken die evengoed – in zijn visie beter – kunnen verklaren waarom er zoveel geweld speelt in de ‘islamitische wereld’. Naast de steun voor corrupte regimes, (neo)kolonialisme en militair ingrijpen laat hij zeer eloquent zien dat al het persoonlijke politiek is, en andersom:

dat een vader de wapens oppakt als hij zijn zoon aan stukken gereten ziet worden, dat een moeder, gek van verdriet over het verlies van haar kinderen, een bomgordel omdoet en zich troost met de gedachte, de illusie, dat ze haar schatjes straks in het hiernamaals zal terugzien

Ik denk dat Peter breedveld zich niet heeft gerealiseerd dat hij met die laatste illusie aangeeft dat islamitische ideeën wel degelijk een rol mee kunnen spelen in het besluit tot geweld, en zo Hulspas een klein beetje in de kaart speelt. Hij doet dat grootschaliger met zijn opmerking dat Indonesische vrijheidsstrijders zich geïnspireerd voelden door de koran (al vind ik dat persoonlijk niet echt een goed voorbeeld van ‘terroristen’).

Het grappige is dat beide heren het eigenlijk met elkaar eens zijn. Hulspas geeft een aantal goede redenen om kritiek te uiten op het idee dat de islam hervormd moet worden en Breedveld draagt daar extra redenen aan bij. Breedveld wijst op de vrijwel exclusieve belangstelling in de westerse media voor alleen de meest extreme en gevaarlijke moslims waar Hulspas erkent dat er altijd gekkies zullen zijn.

Maar beide verklaringsmodellen schieten ook schromelijk tekort. Zo is Hulspas’ idee dat terrorisme mede wordt ingegeven door de inhoud van de islam alleen al op zuiver statistische gronden onhoudbaar. De beste manier om dat te laten zien, is te verwijzen naar een website getiteld the Religion of Peace, een rechtse haatsite (a  pluralistic, non-partisan site volgens henzelf) die een standpunt aan de man wil brengen dat nog veel verder gaat dan dat van Hulspas: de islam is terrorisme.

Daartoe houden ze alle gewelddaden wereldwijd bij die in naam van de islam heten te zijn zijn gepleegd sinds 9/11 en dat zijn er een boel: 27.322 toen ik het vandaag checkte. De makers hopen dat de schrikbarende hoogte van dat getal enig gewicht in de schaal legt, maar wie een beetje kan rekenen (moslims wereldwijd: 1,6 à 2,1 biljoen en 9/11 was 5.189 dagen geleden) kan puur rekenkundig maar tot één conclusie komen: het aantal tot terrorisme geneigde moslims is juist schandalig laag. Zó schandalig laag, dat het veronderstellen van een verband tussen islam en terrorisme een lachertje wordt. Het verband tussen het aantal ooievaars en het aantal geboorten in een regio is stukken beter gedocumenteerd.

Hulspas blijkt zich daar ook van bewust te zijn. Herhaaldelijk benadrukt hij dat de islam maar één oorzaak is en en passant noemt hij andere oorzaken die niets met het geloof te maken hebben. Hij weet dus dat zijn verklaringsmodel tekort schiet en geen volledige verklaring vormt.

En ook Breedvelds idee dat de oorzaak van terrorisme gezocht moet worden in sociaal-politieke omstandigheden, en dan met name de nogal schadelijke wijze waarop het westen zich al decennialang met het leven in niet-westerse landen bemoeit, schiet tekort. De bemoeienis van het westen met andere landen houdt namelijk niet op bij de islamitische wereld. Ook elders zijn voorbeelden te vinden van door de VS gesteunde corrupte en dictatoriale regimes. In het recente verleden heeft het westen niet exclusief bommen gegooid op moslims.

En een knappe jongen die mij kan uitleggen hoe een Amerikaanse bom een rouwende huisvader ertoe kan bewegen los te gaan op… Yezidi’s, Mandeërs en Sji’ieten (zoals iedereen weet immers Amerika’s grootste en meest betrouwbare bondgenoten) of op burgers in Frankrijk (zoals iedereen weet dé grote voorstander van de Amerikaanse inval in Irak).

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Koran, Politiek, Religie, Samenleving en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Paradigmatatata

  1. mnb0 zegt:

    Kortom, de zaak is zoals altijd ingewikkelder dan in een eenvoudige column valt te duiden. Om er nog eens wat bovenop te gooien: klimaatverandering schijnt in Syrië tot droogte te hebben geleid. Schaarste (aan water) wil ook nog wel eens tot oorlog leiden.
    Niettemin zou het leuk zijn als media eens wat minder aandacht aan sensatie dus extremisme zouden geven en wat actiever naar tegengeluiden op zoek gingen. Deden ze vroeger ook, toen Nld nog kwaliteitsmedia had. Geloof het of niet, tegenwoordig zijn het journaal van de STVS (Surinaamse TeleVisie Stichting) en De Ware Tijd (de beste krant van Suriname) informatiever Nldse internetkranten.

    • Het zou nog wel eens veel simpeler kunnen zijn: gewoon de vloek van het Midden Oosten: olie (en gas).
      Volgens dit artikel, is alle ellende in Syrie begonnen met de keuze van Assad om mee te werken aan een pijpleiding die de Russen bevoordeelt (= meer macht over Europa geeft) ten nadele van een pijpleiding die vanuit Iran en Qatar hetzelfde levert.

  2. Pingback: Cartoon – Mainzer Beobachter

  3. Kees Claassen zegt:

    Ik lees deze blog na een verwijzing op de Mainzer Beobachter van Jona Lendering.
    Twee opmerkingen:
    1. Om de islam en de moslims te kunnen begrijpen, is het onderscheid binnen wat “islam” heet tussen de ideologie en de religie nodig. De ideologie omvat het kalifaat, de sharia, jihad en de kledingvoorschriften. Kerk en staat zijn verweven. De staat moet islamitisch zijn en er moeten steeds meer staten worden veroverd om islamitisch te maken – net zolang totdat de wereld islamitisch is en in kalifaten opgedeeld.
    De religie (het eren van allah, bidden en vasten) kàn daarvan losgemaakt worden. De koran en hadith hoeven niet letterlijk genomen te worden, zoals de teksten in de bijbel (Oude Testament) evenmin nog als letterlijke voorschriften en opdrachten gehouden worden door christenen en joden. Is er één moslim die vindt dat de koran niet rechtstreeks door de god / allah is ingegeven aan Mohammed?
    2. De oorlogen (‘heilige oorlogen’) van moslims tegen ongelovigen en moslim-dwalers worden al vanaf Mohammed sinds de 9e eeuw gevoerd. Het geweld begon wel iets eerder dan op 9/11. De jihad heeft miljoenen mensenlevens gekost en zal, als die verschrikking niet stopt, nog miljoenen slachtoffers maken.
    Dat moet toch genoeg zijn voor weldenkende moslims om de islamitische ideologie vaarwel te zeggen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s