Kikker in je bil

BorjeKaboutar

Een Isfahaanse duiventil

Eigenlijk ben ik wel tevreden: mijn vorige stukje werd door velen opgevat als 1 april-grap, al waren er wel bij die even twijfelden. Tijdens mijn vakantie werd ik in ieder geval door één van mijn meest kritische vrienden ge-appt: ‘Dat van die varkens, is dat serieus?’

Ja, dat was dus serieus: ik heb het hele verhaal van A tot Z uit mijn duim gezogen en er voor de zekerheid – afgezien van de publicatiedatum zelf natuurlijk – zeker vijf aanwijzingen in gestopt: de universiteit van Alba, de juiste schrijfwijze van wat in zowel Spanje als Nederland wordt uitgesproken als ‘Alva’; onderzoeker Carlos Fitz-James Stuart, de naam van de huidige hertog van Alva; professor de Geus, die natuurlijk nergens anders kan wonen dan in Brielle, oftewel: Den Briel, en tenslotte het slotcitaat over ‘dat je je oude bril waar je altijd al door gekeken hebt verliest’.

Dat lag er dik op en ook dat was opzet. Afgezien van het feit dat het verstoppen van aanwijzingen de lol van het schrijven aanzienlijk verhoogt, verwachtte ik namelijk dat de inhoud van mijn 1 april-grap in bepaalde kringen serieus genomen zou gaan worden. Kringen waarin men maar al te graag alles wat negatief is over de islam, of positief over het westen in relatie tot de islam, kritiekloos accepteert als zoete koek. Kringen ook waarvan ik verwacht dat men daar op de onthulling dat het een 1 april-grap is, eerder zal reageren met: ‘Ja maar, het is toch een volkomen logisch verhaal?’

En een logisch verhaal is het. Dat was de eerste aanleiding voor mijn blogpost. Er zijn zoveel verklaringen in omloop van een min of meer ‘evolutionaire’ aard die door Jan en alleman worden geslikt als zoete koek. Verklaringen in de trant van: ‘Omdat wij vroeger mammoetjagers waren zijn we nu…’ of: ‘Omdat vrouwen vroeger, toen we nog jaagden en verzamelden…’ en ga zo maar door. Doodsimpele verklaringen voor extreem complexe verschijnselen. Ideaal voor aan de borreltafel en in de krant, maar fundamenteel onzinnig en uitsluitend geschikt voor lieden die liever niet nadenken.

Daar wilde ik ook wel eens aan meedoen. Toevallig kwam ik op een goed idee voor zo’n verhaal vlak voor 1 april en schreef ik mijn stukje, niet om er de vruchten van te plukken, maar om te laten zien hoe onzinnig dergelijke monocausale – pardon my French – verklaringen kunnen zijn, ondanks het feit dat ze volkomen logisch zijn. Of misschien wel dankzij het feit dat ze volkomen logisch zijn, want logica – G.K. Chesterton zei het al – is het kenmerk van de gek.

Des te opmerkelijker is het dat ik toch enige weerstand op voelde komen tegen de reacties van sommige lezers, die meenden mijn volkomen logische verhaal op inhoud te kunnen bekritiseren. Veel van die reacties begrepen het verhaal niet. Dat kan natuurlijk ook aan mij liggen: wellicht had ik het punt beter kunnen uitleggen. Maar toch: enkele reacties en mijn antwoord daarop.

Op mijn eigen blog meldde iemand schaaldieren en paling. Daar zou dan hetzelfde voor gelden. Helaas zijn schaaldieren en paling in het Midden-Oosten net zo haram als varkensvlees… Hij vroeg zich ook af waarom er dan in de Andes – waar geen varkens zijn – toch hoge culturen zijn ontstaan. Dat gaat aan het punt van mijn 1 april-grap voorbij. Die beweerde niet dat je zonder varkensconsumptie geen hoogstaande culturen kon ontwikkelen, maar alleen dat dat langzamer ging omdat je elk jaar de winter door moet.

Het uitgangspunt van de grap was dat Europa aan het begin van de Middeleeuwen op achterstand stond ten opzichte van de rest van de wereld. Die achterstand moest worden ingehaald en dat kon ook omdat het ontwikkelingspeil net iets sneller vooruitging dan in het Midden Oosten, dankzij die varkens dus. Op Sargasso – dat mijn grap overnam – vroeg iemand zich ongeveer hetzelfde af: hoe er dan in het Midden Oosten zo’n hoge cultuur had kunnen ontstaan: nou, dat kon dus, alleen iets langzamer…

Iemand anders trok op Sargasso zelfs een conclusie die helemaal niet uit mijn 1 april-verhaal volgt: vegetariërs en Japanners (viseters) zouden dan steeds dommer moeten worden, maar het ging in mijn verhaal niet over achteruit, alleen maar over langzamer vooruit zonder varkensvlees.

Nog weer iemand anders op Sargasso stelde dat het eten van vette vis dan ook zou hebben moeten helpen. Dat is op zichzelf volkomen waar, maar voor vette vis moet je gaan vissen. Dat vergt een forse investering (ook in eten) en het punt van mijn varkensgrap was nu juist dat varkens je aan extra eten helpen, bijna gratis en vrijwel zonder enige moeite.

Er was op Sagrasso ook iemand die stelde dat graan en bonen makkelijk een jaar bewaard kunnen worden, en er dus in de winter genoeg voedsel is. Ook dat is een mooi voorbeeld van een op zichzelf juiste opmerking die toch geen hout snijdt. Varkensvlees levert je extra voedsel op, waarvoor je niet hoeft te ploegen, zaaien en oogsten. En het helpt je makkelijker de winter door, óók als je graan- en bonenoogst eens mislukt, en dat kwam vroeger zéér regelmatig voor.

Origineel vond ik de – meermaals gemaakte – opmerking of het Midden Oosten wel zulke strenge winters kent. Je zou inderdaad denken van niet, maar dat is een Europees vooroordeel. Ik kan u garanderen: de winters zijn koud in grote delen van het Midden Oosten, kouder dan hier. Bovendien doet de koude op zichzelf er niet zo toe. De winter is overal het seizoen waar men doorheen moet, zonder dat er voedsel geoogst kan worden, behalve dan die varkens dus…

Ergens anders – niet op Sargasso, ik kan het niet meer terug vinden – vroeg iemand zich af of het gebrek aan bossen in het Midden Oosten niet een verklaring kon zijn voor een slechte inzetbaarheid van varkens voor het in mijn grap beoogde doel. Ook dat is origineel, maar toch ook een voorbeeld van een Europees vooroordeel: bossen zat in het Midden Oosten. Denk aan de cederwouden van de Libanon, denk aan het groene noordelijk Israel, denk aan de zuidkust van de Kaspische Zee, waar je je qua kleur in Nederland waant.

Mijn verhaal is nog steeds onzinnig, heus, maar u ziet hoe makkelijk het is het overeind te houden. Echt verpletterende kritiek ben ik maar één keer tegengekomen: op Sargasso stelde ene Johanna dat kamelen, schapen en geiten in het Midden Oosten in de vrije natuur hun voedsel vonden en dat deze ook vetrijk vlees leverden. Daarmee wees zij een parallel aan voor het varken in Europa, dat ook afval en vrije natuur om kon zetten in eten. Die parallel werd in mijn verhaal natuurlijk genegeerd. Iemand anders – ik weet niet meer waar – gaf de kip diezelfde rol. Ik weet niet of dat klopt, maar het zou best kunnen.

BorjeKaboutar

Interieur van een columbarium

Er bestaat nóg een parallel voor het varken: de duif. Duiven eten stadsafval, zoals iedereen weet. In het Midden Oosten treft men uitgebreide columbaria aan waar stadsduiven naar toe trokken. De stront die deze duiven daar achterlieten, werd verzameld en als mest gebruikt op landbouwgrond. Voor mensen oneetbaar, maar nog steeds energierijk afval werd zo via een omweg toch nuttig gemaakt voor de mens.

Een veel fundamenteler punt ben ik nog nergens tegengekomen: vet varkensvlees zou de vette hersenen goed laten functioneren. Maar denken wij wel met het vet in onze hersenen? Ik heb vroeger bij biologie geleerd dat het vooral allerlei zouten zijn die het denkwerk mogelijk maken. Iets met kalium, heel precies weet ik het niet meer, maar kalium is beslist geen vet. Is er een hersenfysioloog in de zaal?

Op Sargasso meenden enkelen dat mijn 1 april-grap niet grappig was. Dat ben ik hardgrondig met ze eens: het was wat mij betreft bloedserieus.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis, Religie en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op Kikker in je bil

  1. mnb0 zegt:

    Schaamteloos geef ik toe dat precies geen enkele aanwijzing van de vijf heb herkend.

    “En een logisch verhaal is het.”
    Nou nee, dus. Christenen die 1200 jaar of langer varkensvlees eten maar geen enkele wetenschappelijke vooruitgang boeken – dat is niet logisch. Papua’s die varkensvlees eten – nou ja, moet ik het echt hebben over Papua wetenschap? En zij hebben het ook wel eens koud.
    Blijft de mogelijkheid over dat u zelf zo dom bent. Dat is in strijd met ongeveer elke ander stukje dat ik van u gelezen hebt.
    Jona L haalde ook een keer zoiets uit. Helaas kan ik het niet terugvinden – het is lastig zoeken op zijn blog (hij is geen uitzondering). Hij betoogde een keer dat er Batavieren betrokken waren bij de kruisiging van Jezus. Ook dat herkende ik. JL, als je dit leest, kun je voor een link zorgen? De overeenkomsten zijn treffend.
    Uiteraard gaf in uw geval de datum de doorslag.

    Overigens vond ik uw grap wel degelijk grappig. Op dat punt ben ik het met u oneens. Vandaar mijn reactie over de Rolling Stones in Kwamelasemutu. Daar valt ook wel een min of meer logisch verhaal aan te breien. Dankzij de vele stukjes herkende ik gelukkig ook de serieuze kant van uw verhaal: het belang van methode.

  2. frank bikker zegt:

    Ik moet toegeven dat ik er schaamteloos ben ingestonken! Alleen het eten van paling en schaaldieren zijn niet koosjer en binnen de islam verschillen daar de uitspraken over. Er staat ook; alles wat in zee leeft is toegestaan om te eten. Anderen zeggen paling is haram want het is een aaseter.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s