Feedback

DaryaVorige week heb ik 39 kindertjes vloeiend spijkerschrift leren spreken. Dat kan, en al zegt men ook dat het niet kan, en al kan het ook niet, de vorige zin is té leuk om niet een keer op te schrijven.

Ik geef mijn cursussen ook voor HOVO Rotterdam en daar heeft men de gewoonte om in de zomer de ouderen die er door het jaar onderwijs genieten, de gelegenheid te geven hun kleinkinderen mee te nemen naar de kinderuniversiteit. Vorig jaar heb ik een lezing gegeven over Kruistocht in Spijkerbroek, in het verlengde van mijn cursus over de kruistochten. Dat vond ik zó leuk, dat dit jaar weer meegedaan heb. Omdat ik bezig ben met het leren van Akkadisch, stelde ik ‘Spijkerschrift ontcijferd’ voor en dat leverde dus 39 leergierige studenten op.

Tot mijn eigen verbazing ging mijn lezing uiteindelijk – lezingen schrijven zichzelf soms – niet zozeer over spijkerschrift, als wel over hoeveel je eigenlijk eerst moet weten voordat je kunt beginnen aan een poging om spijkerschrift te ontcijferen. Zo heb ik mijn studenten uitgelegd dat we al sinds de oudheid heel veel wisten over de oude Perzen, omdat de oude Grieken het aardig vonden uitgebreid de geschiedenis op te schrijven van de eeuwenlange oorlogen die zij met de Perzen voerden. Zonder die – Griekse – kennis over de Perzen hadden we nooit kunnen beginnen aan het ontcijferen van Oud-Perzisch, waar de ontcijfering van spijkerschrift mee begonnen is.

Ik heb ze ook uitgelegd dat de eerste poging om spijkerschrift te ontcijferen, is gedaan door een man die kennis had van twee talen die verwant waren aan het Oud-Perzisch: Avestisch en Pahlavi. Zonder kennis van een paar inscripties in het Pahlavi, die allemaal begonnen met de standaardzin: ‘X, grote koning, koning der koningen, koning van landen…’, had hij nooit kunnen vermoeden dat de Oud Perzische inscriptie waar hij zijn tanden op stukbeet met precies dezelfde formule begon. Zonder kennis van het Avestisch had hij nooit kunnen vermoeden dat hij op de goede weg zat toen hij eenmaal aan het ontcijferen was.

En ik heb ze ook verteld over Cornelis de Bruijn, de Nederlandse kunstenaar en diplomaat die als eerste Europeaan terugkwam van zijn reizen door Perzië met mooie tekeningen van Perzische oudheden én heel precieze afschriften van inscripties in spijkerschrift, de eerste betrouwbare spijkerschriftteksten in Europa. Dat de eerste pogingen om spijkerschrift te ontcijferen eigenlijk zijn gedaan op basis van later gemaakte tekeningen van Carsten Niebuhr, heb ik maar weggelaten. Cornelis de Bruijn is veel leuker…

Maar spijkerschrift leren is natuurlijk niet compleet zonder het zelf te proberen. Dus toog ik met tien kilo klei in mijn rugzak naar Rotterdam en had ik voor iedereen een schrijfspatel gemaakt van een stengel van de rietsoort arundo donax, die speciaal voor dat doel voor me was meegenomen uit Toscane door mijn baas. Aan de hand van een woordenlijst en een tekenlijst heb ik mijn studenten een aantal losse woorden laten ontcijferen, uiteraard pas na een deskundige uitleg over hoe dat spijkerschrijfsysteem nu eigenlijk werkt, want het is geen alfabet.

Deze week kreeg ik zowaar feedback. Eén van mijn studentjes had geprobeerd om aan de hand van de verstrekte tekenlijst een eigen tekst op te schrijven. Een foto van haar eerste spijkerschrifttablet werd aan de organisatie gestuurd en die stuurden het weer door naar mij, een tekst waar – denk ik althans – dit staat:

ma-ma is ra-ar
ma-ma i-ša ra-[ar]
mama is raar

Voor het laatste teken was geen plek meer op haar kleitablet, een onbedoelde les in hoe lastig schrijven zijn kan: je moet niet alleen je tekens kennen, je moet ook van te voren een beetje kunnen inschatten hoeveel ruimte je tekst gaat innemen.

Zoiets is feedback voor je als docent. Zo had ze goed begrepen dat je in spijkerschrift in principe elke taal kunt schrijven, dus waarom geen Nederlands? En dat je een lettergrepenschrift een beetje creatief moet toepassen om op papier – herstel: in de klei – te krijgen wat je bedoelt, dat had ze ook door. In mijn tekenlijst ontbrak een teken voor de klank is, dus combineerde ze twee tekens die er wél in stonden: de i en de ša.

Maar op één punt is iets niet goed overgekomen: hoe je de spijkertjes in de klei drukt. U ziet dat mijn student de kopjes en de staartjes van de spijkers apart in de klei heeft gedrukt, elk spijkertje in twee keer dus. Maar het moet in één keer. Voor dat misverstand zijn twee oorzaken aan te wijzen. In de eerste plaats: ik heb het niet duidelijk genoeg voorgedaan. Daar moet dus voor de volgende keer een list op verzonnen worden, ik denk aan een filmpje, want als docent doe je het niet duidelijk voor op een kleitabletje in je hand als er 39 kindertjes om je heen staan….

Daarmee los je meteen ook een ander probleem op: de wijze waarop spijkerschrift wordt geschreven als het op papier staat, leidt ook heel gemakkelijk tot het idee dat zo’n spijkertje bestaat uit twee delen: de kop en de staart. Zelfs de benaming ‘spijker’-schrift draagt daaraan bij. In werkelijkheid zijn de ‘spijkers’ eerder wigjes. Het heet dan ook cuneiform in het Engels en Frans en Keilschrift in het Duits. Al mijn presentatiemateriaal was gebaseerd op spijkertjes zoals ze in geschreven en gedrukte literatuur voorkomen. HOVO Rotterdam had zelfs speciaal daarvoor een apart lettertype voor spijkerschrift op hun computer geïnstalleerd.

Het aardige van lesgeven aan kinderen is dat hun kennisniveau ook echt op nul staat. Als docent word je meteen geconfronteerd met de gevolgen als je bepaalde ‘voor zich sprekende’ kennis bij je studenten veronderstelt. Zicht krijgen op dat soort verborgen aannames, is denk ik één van de lastigste dingen van het lesgeven. Geen publiek dat geschikter is om je te helpen bij het opsporen dan kinderen…

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in HOVO, Taal, Wetenschap en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

10 reacties op Feedback

  1. Oom Paspasu zegt:

    Leuk dat u Akkadisch leert! Het is een prachtige taal. Welke methode gebruikt u? Is het zelfstudie?

    Over feedback gesproken, uw tekenlijst klopt niet: het eerste teken is niet ša maar šu; wanneer voor /qa/ gebruikt wordt, lezen we qá (qa2).

  2. P.a.i.m. van Neerven zegt:

    Leuk stuk, wel even vermelden dat de beginregel van Hans Andreus Is. Maar mooi om te zien hoe de dichtkunst de Blog insluipt. En wat een geweldig kind om zo’n zin te construeren!

  3. Willem H. Kranendonk zegt:

    Natuurlijk veel minder interessant dan spijkerschrift, maar twee Nederlandse spelfouten in één zin is voor een docent toch te veel: ” Als docent wordt je meteen geconfronteerd met de gevolgen als je bepaalde ‘voor zich sprekende’ kennis bij je studenten verondersteld.”
    wordt – t => word, verondersteld: -d > -t (en liever las ik ‘vooronderstelt’).

    • Gelukkig geef ik geen Nederlands 🙂
      Ik heb die d’s en t’s nooit goed geleerd. Dat wil zeggen: ik weet precies hoe de regels werken en kan ze ook foutloos toepassen, maar op de één of andere manier heb ik ze nooit geautomatiseerd. Tijdens het schrijven gaat het dan ook zéér regelmatig mis. Er zit ook geen systeem in mijn fouten: ze gaan alle kanten op.
      Normaal gesproken loop ik mijn stukken altijd nog even na op d’s en t’s, maar een zware verkoudheid heeft me daar nu van weerhouden. Ik was er op een gegeven moment klaar mee… (nog niet helemaal dus).
      Dat het ‘je wordt’ maar ‘word je’ is, heb ik trouwens pas op de universiteit geleerd, in het laatste jaar, van mijn scriptiebegeleider.

      • Willem H. Kranendonk zegt:

        Gelukkig is je verkoudheid over, en zijn de spelfoutjes hersteld, zo zag ik. Daar ging het me om. Schrijf ze!

  4. Ellen Wendel zegt:

    Wat is dit een geweldig leuk verhaal Richard.
    Ik denk dat andere HOVO’s wel een beetje jaloers zullen zijn op zo’n creatieve docent.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s