Wetsuit

FransIraanseVlag06De boerkini is in 2004 uitgevonden in Sydney en de uitvindster, Aheda Zanetti, kan uitleggen waar het kledingstuk voor staat. Ze wilde dat moslima’s de vrijheid konden nemen om naar het strand te gaan en daar ook te badderen. Zanetti heeft al eerder kleding ontworpen die moslima’s – althans: zij die zich aan de striktste regels houden – ook in staat stelt te sporten.

De boerkini staat dus niet voor terrorisme, niet voor de fundamentalistische islam en ook niet voor de islam tout court, is geen statement tegen seculiere waarden, staat niet voor superioriteitsgedachten van welke aard dan ook, geeft geen blijk van vrouwenhaat of -onderdrukking en is er niet op gericht de gevoeligheden van andersdenkenden te kwetsen. Toch hoeft u maar even te googelen om al die verklaringen tegen te komen van critici die het beter weten dan de ontwerpster zelf.

Waar staat de boerkini dan wel voor? Heel simpel: vrijheid, meer specifiek het opzoeken van vrijheid binnen bepaalde grenzen die in bepaalde kringen gebruikelijk zijn. Vrijheid opzoeken zonder direct aan regels te gaan tornen die al eeuwen bestaan en alleen al daarom binnen bepaalde kringen een haast onaantastbare status hebben. Laten zien dat er binnen die regels veel meer mogelijk is dan iedereen altijd had gedacht. Dus eigenlijk tóch een beetje eraan tornen. Ik weet natuurlijk niet of de ontwerpster daaraan heeft gedacht, maar dit is wel dé manier om binnen een religieuze gemeenschap regels ter discussie te stellen. En bij hijab – zeg maar: de kledingregels – is dat best makkelijk.

Hijab bestond namelijk al lang voor de islam en zal ook nog lang na de islam blijven bestaan. De islam heeft niet veel meer gedaan dan een reeds bestaande praktijk incorporeren. Daarbij veranderde een cultureel teken van waardigheid en eer in de loop der eeuwen in een religieuze plicht. Kledingrechten werden regels rondom het beperken van de zichtbaarheid van het vrouwenlichaam.

Vandaar dat moslims ook zo’n moeite hebben het hoe waarom van die hijab uit te leggen. Even googelen levert al snel een heleboel redenen op: het staat in de koran, het is om vrouwen tegen de blikken van mannen te beschermen, het is om mannen tegen onverhoedse opwinding te beschermen, het is een uiting van je geloof in God, het is om je als moslima te afficheren, je doet het omdat God het van je vraagt of uit liefde voor Hem. Geen enkele verklaring klopt en de verklaringen spreken elkaar ook tegen. Zo kon het bijvoorbeeld gebeuren dat in Iran de hoofddoek verplicht is – ook voor niet-moslima’s – maar de burqa en de niqaab verboden – ook voor moslima’s. Kort door de bocht: moslims weten het ook niet.

Wat moslims wél weten is dat het wemelt van de übermoslims die hijab niet alleen gebruiken om vrouwen zich te laten bedekken, maar ook om ze te beperken in de rollen die ze in de maatschappij zouden kunnen vervullen, soms zelfs letterlijk binnenshuis te houden. Dat wemelen speelt zich niet zelden af in kringen die het ook werkelijk voor het zeggen hebben. Voor die uitbreiding van de kledingregels worden steevast allerlei rationalisaties gebruikt en het leuke van rationalisaties is nu juist dat je ze wat makkelijker onderuit kunt halen.

Er zijn namelijk zat moslims die een andere visie op hijab hebben, één daarvan is dat hijab niet bedoeld is, en ook onmogelijk bedoeld kan zijn, om vrouwen te beperken. Ik vermoed dat Zanetti bij die groep hoort. Er zijn ook moslims die vinden dat hijab een persoonlijke keuze is die je nooit aan anderen mag opleggen of die het zelfs helemaal geen islamitisch voorschrift vinden. In die hoek zullen ook gebruiksters van de boerkini te vinden zijn: vrouwen die zich – zoveel als binnen hun persoonlijke omstandigheden mogelijk is – willen ontworstelen aan beperkende regels. Die kunnen een instrument dat rationalisaties kan ontkrachten om ze binnenshuis te houden goed gebruiken.

Daar is de boerkini ideaal voor. Het is namelijk ook een buitengewoon slim voorbeeld van het op halachische wijze bewust opzoeken van de randen en mazen van de islamitische voorschriften inzake hijab. Het houdt zich exact aan de letterlijke regels maar neemt verder alle beschikbare vrijheid. Je kunt het evengoed zien als een klein beetje getreiter: ik mag niet zwemmen aan het strand? En waarom dan wel niet? O, nou, dan vinden we daar toch een oplossing voor? Voilá, de boerkini. Het is een stiptheidsactie. Het is krenten uitdelen op het Spui, ‘Johnson molenaar’ roepen, een Stille Omgang.

Aanvankelijk verwachtte ik dat vooral baardmannen in Saoedi Arabië er een hartverzakking van zouden krijgen, maar ik had gerekend buiten Frankrijk, waar het bevoegd gezag nu volledig door het lint gaat. En ook in Frankrijk kunnen ze dat maar heel moeilijk uitleggen zonder in een enorme spagaat terecht te komen. De redenen vliegen je om de oren: er kan een bomgordel onder zo’n ding zitten, het zou het uniform van het extremisme zijn, niet in overeenstemming zijn met de ‘goede zeden’, het zou provocerend zijn of staan voor een bepaalde visie op de rol van de vrouw, het zou risico’s voor de openbare orde inhouden en ga zo maar door. Geen enkele verklaring klopt en een aantal spreekt elkaar ook tegen. Zo kon het gebeurden dat onder het boerkiniverbod nu ook ineens het op het strand dragen van een gewone hoofddoek valt. Kort door de bocht: de Fransen weten het ook niet.

Al die rationalisaties komen er uiteindelijk op neer dat in naam van de vrijheid vrijheden worden ingeperkt, in naam van de gelijkheid mensen ongelijk worden behandeld, in naam van de broederschap vrouwen publiekelijk vernederd worden zoals Iraanse vrouwen in de tijd van de Sjah publiekelijk vernederd werden en verder één voor één precies die dingen worden afgeschaft die aangewezen hadden kunnen worden als indicatie dat de westerse leefwijze misschien toch net iets beter is dan wat er in de rest van de wereld te vinden is. We leven in verwarrende tijden.

Mijn favoriete rationalisatie is: ‘de boerkini getuigt niet van een goede moraal en seculiere waarden’. Dat zou letterlijk zo uit de mond van een ayatollah kunnen vallen, je hoeft alleen het woord ‘seculier’ maar te vervangen, en in het land van de ayatollahs – waar ze met boerkini-achtige sportkleding voor vrouwen trouwens geen enkele moeite hebben – gaan ze er dan ook al jaren exact zo mee om als nu in Frankrijk. Bien étonnés de se trouver ensemble.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Politiek, Religie, Samenleving en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Wetsuit

  1. mnb0 zegt:

    Mijn wederhelft is moslima in een democratische rechtsstaat. Ze gaat elke vijf jaar stemmen. Een paar jaar geleden was er op het journaal een item over verkiezingen in Tsjaad: mochten vrouwen (jawel, eveneens moslima’s) nou wel onder begeleiding van hun man naar het stemlokaal of moest dat verboden worden (want principe), zodat de meesten van die vrouwen thuis zouden blijven?
    We wisten het antwoord niet echt. Maar ik mag graag plagen, dus ik vroeg haar of ik bij de volgende verkiezingen met haar mee moest gaan als begeleider, omdat ze immers hetzelfde geloof heeft.
    Haar nee is zelden zo hartgrondig geweest.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s