Inburgeren

arabicchristmastreeVan de week hoorde ik een aardig verhaal. Een lagere school in één van Neerlands grote steden had een speciale bijeenkomst georganiseerd voor de buitenlandse ouders van hun leerlingen, om ze kennis te laten maken met de Nederlandse feestcultuur. De juf van dienst vroeg de buitenlandse ouders wat er zoal in hun land van herkomst werd gevierd en hoe, en vertelde vervolgens dat het binnenkort in Nederland Kerstmis was. Kerstmis, dat vergde enige uitleg, aldus het verhaal.

Dus stak de juf van dienst een betoog af over de kerstboom met lichtjes en de Kerstman die cadeautjes onder de kerstboom kwam leggen en meer van die oerhollandse gezelligheid. Met geen woord repte ze over de geboorte van Jezus, laat staan over de geboorte van de Verlosser of – God beware ons – over de Zoon Gods. Degene die me het verhaal vertelde, besloot met de nogal pertinente vraag: “Wie moest hier nu eigenlijk inburgeren?”

Ik leg de bal nu wel recht voor het doel, maar trapt u hem er nog even niet in. Culturen veranderen namelijk en ook voor veel autochtone Nederlanders heeft Kerstmis niet direct te maken het deze of gene heilsgeschiedenis of met Gods ingrijpen in deze wereld. Historisch gezien moge het kerstfeest zijn oorsprong vinden in de viering van de geboorte van de Zaligmaker, maar dat wil nog niet automatisch zeggen dat het dat altijd zal blijven.

Sterker nog: soms wil de mainstream in een cultuur liever niet meer weten van de herkomst van een bepaald gebruik of instituut en in onze cultuur willen gebruiken en instituten met een religieuze herkomst daar nog wel eens het slachtoffer van zijn. Dat is ook logisch: wie bij de hierboven gebruikte termen ‘Zaligmaker’ en ‘Zoon Gods’ spontaan jeuk krijgt of last van plaatsvervangende schaamte (en daar zijn er steeds meer van) hoeft nog niet per se voorstander te zijn van de totale afschaffing van een feest dat – ongezien zijn herkomst – nu eenmaal reuze gezellig is. Herdefinitie is dan een alleszins sympathieke oplossing.

De al decennia lang zichtbare tendens om van Kerstmis een feest te maken van boom, lichtjes, Kerstman en cadeautjes en van Pasen een lentefeest van paashaas, eieren zoeken en voorjaarsvakantie, culmineert de laatste jaren in een wijziging in aanduiding: in plaats van Kerst en Oud en Nieuw hebben we het over ‘de feestdagen’ of over ‘december’. In plaats van over Pasen – een woord dat toch vrijwel niemand meer begrijpt – hebben we het over ‘de lente’.

En daar worden sommige mensen onrustig van want nu die voortschrijdende secularisatie steeds duidelijker wordt, blijkt er een ander verklaringsmodel voorhanden: de moslims! En dan mag het natuurlijk weer niet. Dan schrijven we cultuur ineens weer met een hoofdletter ‘K’ en voelen we ons bedreigd. Dan vermoeden we weer invloed van religie. Secularisatie is prima, maar niet onder de dreiging van gelovigen!

Maar of het nu de secularisatie is of de moslims, dat maakt niet zo heel veel uit. Eén van de belangrijkste redenen voor het ontstaan van secularisatie is nu eenmaal de wens om andersdenkenden zo min mogelijk voor het hoofd te stoten, dan wel andersdenkenden zo min mogelijk aanleiding te geven zich ergens over op te winden.

En die andersdenkende kan iedereen zijn: voor een christen kan dat een moslim wezen die zich ergert aan het feit dat mensen geloven dat God in Zijn Eentje met zijn Drieën is. Voor een moslim kan dat een christen wezen die zich ergert aan het feit dat mensen Jezus’ kruisdood ontkennen. Voor een atheïst kan dat een gelovige zijn die meent dat ongeloof wel to immoraliteit móet leiden. Voor een gelovige kan dat een atheïst zijn, die meent dat zijn heilige schrift slavernij sanctioneert. En zo kun je nog wel even doorgaan met het uit je mouw schudden van willekeurige, maar werkelijk bestaande, voorbeelden. Iedereen is een andersdenkende.

Secularisatie is de interreligieuze vorm van beleefdheid: een set van omgangsvormen die ervoor zorgen dat onnodige conflicten voorkomen worden dan wel in goede banen worden geleid. Zolang secularisatie gezien wordt als omgangsvormen – in plaats van als een set overtuigingen – werkt het. Het gaat fout zo gauw mensen gaan denken – en in een seculiere samenleving is die indruk snel gewekt – dat secularisatie op enigerlei wijze iets is wat waar is, of erger: meer waar of beter dan iets anders.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Religie, Samenleving en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Inburgeren

  1. mnb0 zegt:

    “Wie moest hier nu eigenlijk inburgeren?”
    U? Want de kerstboom heeft niet echt met Jezus te maken terwijl de Kerstman teruggaat op Sint-Nicolaas van Myra. Cultuur is zo vaak een mengelmoes van invloeden …..

  2. Henk Ras zegt:

    Ik heb al lang geleden geleerd, dat de christelijke kerk heel slim de oude germaanse gewoonte van het joelblokken in de brand steken bij de winterse zonnewende heeft overgenomen en er een kerstboom met kaarsjes van heeft gemaakt. En dat voorjaarsfeest met pasen is natuurlijk direct herleidbaar tot de bijeenkomsten van groepen jagers- en verzamelaars in de lente, die tot doel hadden familieleden weer eens te spreken, een huwelijksmarkt te beleggen en het jonge gebroed van de prooidieren makkelijk te vangen en op te eten. Ik wed dat de voor-islamitische volkeren in het midden-oosten precies dezelfde tradities hadden als de voor-christelijke. Die gemeenschappelijke wortels helpen wellicht bij het inburgeren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s