Nepnieuws

nepnieuws-is-het-nieuws-zoals-het-had-moeten-zijnMen zegt dat we een nieuw probleem hebben: nepnieuws. Dat is lariekoek. Nepnieuws is al zo oud als de mensheid, die het grootste deel van zijn geschiedenis heeft moeten leven van nepnieuws. Alleen heette het vroeger nog niet zo, het was gewoon het geruchtencircuit. Politici, veldheren, het rijk van keizers en van keizerinnen, ze maakten er allemaal gebruik van. Legers zijn op de vlucht geslagen als gevolg van nepnieuws, oorlogen zijn begonnen vanwege nepnieuws, steden werden ingenomen dankzij bewust rondgestrooide geruchten.

Onze geschiedenis is gemaakt met nepnieuws. Echt, betrouwbaar nieuws is eeuwenlang beperkt gebleven tot de van overheidswege verstrekte mededelingen inzake wetten en regels, het uitbreken van oorlogen dan wel het beëindigen ervan, de vrijspraak dan wel veroordeling en executie van verdachten en de troonsopvolging. Dat was in de tijd dat dergelijk nieuws nog in steen gebeiteld kon worden. De rest was niks anders dan geruchten.

Betrouwbaar nieuws onder breed publiek verspreiden, werd pas mogelijk toen het loodzetsel en de papierproductie was uitgevonden (anders was het gewoon te duur en te langzaam), de geletterdheid onder de bevolking gestaag begon toe te nemen en de staat het drukken en verspreiden van kranten toeliet. De oudste nog bestaande krant ter wereld is de Opregte Haarlemsche Courant, opgericht in 1656 en nu nog voortlevend in het Haarlems Dagblad.

We kunnen dus pas sinds drie-en-een-halve eeuw genieten van degelijke nieuwsvoorziening. Daar kwamen later nieuwe media bij: radio en televisie met name, maar dat waren – net als drukken – logistiek en organisatorisch behoorlijk lastige manieren om nieuws te verspreiden. Niet dat er nooit nepnieuws werd verspreid, maar kennelijk was het de investering niet waard. Dáár is nu verandering in gekomen en het echte probleem is dan ook niet nepnieuws, maar de kanalen die het verspreiden.

De digitale snelweg is voor iedereen bereikbaar en wie dat ook maar wil, kan daar iets publiceren. Het geruchtencircuit is back with a vengeance en heeft nog onvoldoende instrumenten ontwikkeld om de mensheid te helpen met het scheiden van kaf en koren. De verspreiding gaat gewoon te snel en de waarheid loopt hijgend achter de leugens aan in plaats van ze te achterhalen.

Een deel van dat probleem zal uiteindelijk worden opgelost. Zowel in de traditionele media als op het internet rijzen de fact- en stellingscheckers de pan uit. Ongetwijfeld zal er nog wel meer bedacht worden wat werkt.

Een ander deel zal onoplosbaar blijven omdat nepnieuws één ding voor heeft op echt nieuws en daarbij goed gebruik maakt van een algemeen kenmerk van internet: je kunt jezelf zo heerlijk in je eigen filterbubbel opsluiten en je in je eigen gelijk laten bevestigen.

Echt nieuws bezorgt je zo af en toe een onaangename ervaring: een vooroordeel waar je aan gehecht was, blijkt niet te kloppen en je moet op zoek naar een andere manier om hetzelfde te kunnen blijven denken. Of je moet iets anders gaan denken en dat heeft weer hoogst onwelkome effecten op al die andere denkbeelden waar je net aan gewend was.

Nee, tegen de manier waarop nepnieuws onze amygdala, hypothalamus, pre- of postfrontale cortex, dan wel gebiedjes van Broca of voor mijn part eilandjes van Langerhans weet te strelen: daar kan geen factchecker tegenop.

Factcheck: de eilandjes van Langerhans zitten helemaal niet in je hersenen, dat zeg ik hierboven ook niet, maar vóór je het weet gaan hieronder de anatomen onder ons los….

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Samenleving en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Nepnieuws

  1. Rob Alberts zegt:

    Echt nieuws of nepnieuws steeds meer wordt er met de onderbuikgevoelens gereageerd.
    Daar heb ik geen anatomie voor nodig.

    Al heb ik wel het idee dat de onderbuikgevoelens steeds belangrijker worden in het nieuws, echt en nep

    Bezorgde groet,

  2. rjvbever73 zegt:

    Natuurlijk is nepnieuws van alle tijden. Denk maar aan De bello gallico van Julius Caesar. Maar het probleem is dat ‘nepnieuws’ zich dank zij de social media in real time kan verspreiden en dat dank zij deze media iedere Jan, Piet en Klaas vanuit zijn ‘onderbuikgevoelens’ en zijn ‘borreltafelmening’, vaak niet gehinderd door precieze kennis van zaken, zijn mening met de snelheid van het licht kan verspreiden, ondertussen onnoemelijk veel kwaad aanrichtend, en dat is heel erg!!!!. Als er instanties zijn die gespecialiseerd zijn in het verspreiden van nepnieuws, zoals wij ondertussen weten, weet de burger niet meer wat of wie hij kan vertrouwen en dat is het levensgrote probleem. Ik ben niet zo optimistisch als u. Waar ik het wel met u eens ben, is dat nepnieuws meestal de personen die hun mening bevestigd zien door het nepnieuws dit laatste meteen geloven. Gevaarlijk! In mijn ogen schuilt het gevaar niet in de politiek, maar in de burger.

    • fbikker zegt:

      Schuilt het gevaar niet altijd in de gelover? En dan maakt het ook niet uit wie dat is , een burger, een bedrijf of een staat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s