Voorvader

Hij duikt ineens op in Amsterdam, in de Anjelierstraat, en dan weten we meteen ook best een boel van hem: hij is hoedenmaker, 27 jaar oud, afkomstig uit Kloppenburg in Duitsland, kan in ieder geval zijn naam schrijven en trouwt met een ongeletterde vrouw van de Brouwersgracht – Maria Velders – die twee jaar ouder is en ook geen Amsterdamse, maar uit Groll komt, het huidige Groenlo. Haar beide ouders zijn al overleden, net als die van haar bruidegom.

Zijn naam is Fredrik Kroose en het is 10 april 1694. Fredrik, die zijn naam schrijft als Frerick Krose, weet dan nog niet – en zal dat ook nooit weten – dat zijn verbintenis tot meer dan zevenhonderd nakomelingen zal leiden. Genealogen spreken van ‘de stam Kloppenbrug’ voor de groep met de achternaam ‘Kroes’ waarvan Fredrik de stamvader is. Neelie Smit-Kroes is lid van die stam, net als ikzelf. Van Doutzen weet ik het niet en Bettico is beslist van een andere ‘stam’.

De eerste stap volgt tien maanden later. Op Valentijnsdag 1695 wordt in de (later Oud-)Katholieke schuilkerk op de Brouwersgracht Frederik Croose gedoopt en uit het doopregister weten we dat zijn moeder Marijtje genoemd werd, Maria was slechts haar doopnaam. Op enig moment verhuist de familie naar Kampen en als Frederik junior daar in 1719 trouwt, blijkt dat een zus van zijn vader – Adeleide Kruse – getuige is.

Wat bewoog een katholieke hoedenmaker uit Kloppenburg naar Amsterdam te komen, 300 km verderop? En wat een meisje uit Groll? Hebben ze elkaar onderweg naar Amsterdam ontmoet, of pas aldaar? Sprak men in Groll en Kloppenburg hetzelfde plat-Duitse dialect, zodat ze elkaar in Amsterdam wat makkelijker ‘vonden’? Is de hele familie vanuit Kloppenburg op drift geraakt, of zijn ze in het kader van de gezinshereniging nagekomen? Waarom van Amsterdam naar Kampen verhuizen?

Sinds ik dit weet, kijk ik anders naar de buurt waarin ik woon. Een stomtoevallig toeval heeft er namelijk voor gezorgd dat Frerick en Marijtje bij wijze van spreken hun boodschappen in dezelfde Jumbo deden. Als wij terug naar huis lopen van de markt op zaterdag, kunnen we de plek zien van de schuilkerk waar hun zoon gedoopt is. Er staan diverse panden in de buurt die er ook al stonden in 1694. De luidklokken van de Westerkerk en de Noorderkerk hingen er toen ook al. Het is een apart idee: mijn voorouders van 324 jaar geleden hoorden dezelfde klokken luiden als ik nu.

Dit bericht werd geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis, Mijzelf en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Voorvader

  1. ras400517317 zegt:

    Enig die voorouders opzoeken en zulke nabije ‘geluiden’ beluisteren.
    Ik ben opnieuw aan een cursus genealogie begonnen bij het Stadsarchief. Nu had ik dat dertig jaar geleden al eens gedaan, toen de instelling nog aan de Amsteldijk zat in het vergeefs neergezette gemeentehuis van Nieuweramstel. Maar wat een verschil: toen in oude boeken zoeken en nu achter de computer gedigitaliseerde bladzijden nalopen. Is die computer dus minstens daar goed voor!

  2. mnb0 zegt:

    “Sprak men in Groll en Kloppenburg hetzelfde plat-Duitse dialect, zodat ze elkaar in Amsterdam wat makkelijker ‘vonden’?”
    Nee, wellicht ja.
    Noord-Nedersaksisch (waartoe de Oldenburgse varianten behoren) is niet hetzelfde dialect (niet van het Duits, maar van maar het Neder-Saksisch, dat grensoverschrijdend is) als het West-Faals (waartoe de Achterhoekse varianten behoren), maar staan wel veel dichter bij elkaar dan bij het Hollands (waartoe het Amsterdams behoort). In de Nederlands-Duitse grensstreken verstaat men elkaar nog altijd prima zolang men maar de streektaal bezigt.

Reacties zijn gesloten.