Delirium

Ik heb een grote voorkeur voor theorieën waarvan je de onjuistheid onmogelijk kunt aantonen. In tegenstelling tot een wijdverbreid misverstand, zijn onweerlegbare theorieën niet noodzakelijk juist: ze zijn zinloos. Eenvoudig voorbeeld: het idee dat de aarde zo’n 6000 jaar geleden geschapen zou zijn, compleet met alle aanwijzingen van het tegendeel, is uit de aard der zaak onweerlegbaar. Probeer het maar: elk tegenargument valt automatisch binnen het tweede lid van de theorie.

Hoe weten we dan zo zeker dat het een zinloze theorie is? Heel eenvoudig: in het eerste lid van de theorie kan de tijdsspanne van 6000 jaar vervangen worden door elk willekeurig alternatief: zes minuten geleden, afgelopen vrijdag, bij de invoering van de euro. Toch kunnen niet al die beweringen tegelijkertijd waar zijn.

Natuurlijk: in theorie kan het natuurlijk kloppen dat de aarde toevallig 6000 jaar geleden gemaakt werd en dat alle aanwijzingen die op het tegendeel wijzen door één of ander wonderlijk toeval – of opzet – ons al die tijd op het verkeerde been heeft gezet, maar aantoonbaar is dat niet en de kans dat het waar is, is – gezien het oneindig grote aantal alternatieven – oneindig klein.

Toch bestaan er theorieën van dit type waar je beter aan kunt sleutelen. Een voorbeeld is de dronkemanshypothese dat zich roze olifanten in de kamer bevinden. Op de nuchtere constatering dat je die niet ziet, heeft de dronkeman een eenvoudig weerwoord: de roze olifanten zijn onzichtbaar!

Een volledige weerlegging is het natuurlijk niet, maar je zou je kunnen afvragen hoe een olifant in al zijn onzichtbaarheid eigenlijk roze kan zijn.

Dit bericht werd geplaatst in Wetenschap en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

7 reacties op Delirium

  1. henktjong zegt:

    Als hij de onzichtbare versie van de roze kleur heeft.

  2. ras400517317 zegt:

    Het gaat niet om de zender van de kleur (de olifant), maar om de ontvanger (de dronken man), die de kleur bepaalt. Alles wat je ziet (ruikt, voelt, hoort) krijgt pas in de hersenen een specifieke naam.

    • FrankB zegt:

      Dat is het psychologische/neurobiologische aspect. Vanuit natuurkundig oogpunt gaat het wel degelijk om de zender. Kleur is immers middels golflengte/frequentie en amplitude te kwantificeren en te meten. Dat kan prima bij de zender.

  3. jan kroeze zegt:

    Ik kwam een paar jaar geleden een boek tegen met de titel:Ik geloof dat …….maar heb nog geen bewijs, van John Brockman, Spectrum,2006. tamelijk apart boek vond ik.

    • FrankB zegt:

      Vanuit wetenschapsfilosofisch oogpunt is de ondertitel “…. zeker te weten” simpelweg fout. Wetenschap levert nooit zekerheid op. De drie miljoen beste natuurkundigen uit de geschiedenis van de mensheid kunnen nog niet met volledige zekerheid garanderen dat u naar beneden zult vallen, ipv naar boven, als u morgen van de brug af springt. De recensie doet sterk vermoeden dat de inhoud veel en veel beter is:

      https://skepp.be/nl/wetenschappen/ik-geloof-datmaar-ik-heb-geen-bewijs

  4. FrankB zegt:

    “Eenvoudig voorbeeld: ….”
    dat al lang geparodieerd is:

    https://www.urbandictionary.com/define.php?term=Last%20Thursdayism

    “waar je beter aan kunt sleutelen”
    Met de negatieve versie lukt dat gemakkelijk.

    – Ik hang altijd een paar teentjes knoflook op in huis tegen vampiers.
    – Maar er zijn helemaal geen vampiers, ook niet in je huis!
    – Zie je wel, de knoflook helpt.

    De beste onweerlegbare theorieën gaan niet verder dan Ockham’s Scheermes in de prullenbak gooien. JonaL heeft daar eens een prachtig voorbeeld van gegeven, dat ik helaas niet terug kan vinden. Het kwam er op neer dat de Romeinse soldaten die Jezus begeleidden naar Golgotha proto-Nederlanders waren.
    Als je maar met genoeg ingewikkelde wiskundige rimram aan kunt zetten kom je met de Platte Aarde Theorie ook een heel eind.

Reacties zijn gesloten.