Naschrift

Inmiddels is er een klein naschrift noodzakelijk bij een eerdere blogpost die ik schreef over de ophef die ontstond nadat iemand had gesuggereerd dat we wellicht ook de in Nederland tijdens WOII gesneuvelde Marokkanen zouden kunnen herdenken. In sommige kringen is dat – zoals ik schreef – anathema en werd een feitenvrij betoog opgezet als zouden er geen Marokkanen in Nederland gevochten hebben en als zouden de in Nederland begraven Marokkanen – vier stuks aangespoeld langs de Nederlandse kust – geen bijdrage aan onze vrijheid hebben geleverd, want verdronken bij Duinkerke en dat was bovendien een militaire nederlaag.

Dat betoog bleek nog feitenvrijer te zijn dan ik al dacht.

Er liggen in Kapelle (Zeeland) een paar honderd Franse soldaten begraven. Onder de aldaar geregistreerde gevallenen zijn 24 mannen met een uitheemse naam (twee daarvan zijn niet in Kapelle begraven). Daarvan zijn er met zekerheid zo’n 14 Marokkaans (dus niet vier), 2 Algerijns en 1 Syrisch. Eéntje is hoogstwaarschijnlijk een Fransman. Van de 23 – zeg maar – Arabieren is een meerderheid inderdaad aangespoeld (18). Eén daarvan betreft een krijgsgevangene die in de Waal is verdronken nadat een Duits gevangenentransport was gezonken. De rest is zeer waarschijnlijk verdronken bij Duinkerke.

Verder betreft het 4 krijgsgevangenen die in 1940 in een Nederlands ziekenhuis aan hun verwondingen zijn overleden, 1 krijgsgevangene – een Algerijn – die in gevangenschap (Amersfoort) is overleden en 1 Syriër, in actie gesneuveld bij Assen tijdens de bevrijding van Noord Nederland in 1945.

Van de 5 krijgsgevangenen die niet in actie zijn gesneuveld, maar wel in Nederland zijn gestorven, weten we niet waar ze precies gevochten hebben en gewond zijn geraakt. Dat kan overal in Noord-Frankrijk, België en zuidelijk Nederland zijn geweest. Het meest waarschijnlijk zijn de felle gevechten rond de slag bij Gembloux, waar diverse Marokkaanse regimenten – met enig succes ook nog – tegen de Duitsers hebben gevochten, maar dat is – hoe waarschijnlijk ook – een educated guess.

Het verhaal dat er horden Marokkanen zijn gesneuveld op 16 mei 1940 in Kapelle is ontstaan als gevolg van het verhaal van een 83 jarige Marokkaanse veteraan, die op die hoge leeftijd meende destijds als 19 jarige sergeant gevochten te hebben in Kapelle en vertelde dat hij daarbij landgenoten had verloren. Feit is dat Franse troepen daar als leeuwen gevochten hebben, maar er zijn geen documenten waaruit blijkt dat er ook Marokkaanse soldaten bij betrokken waren (althans: voor zover het koloniale bataljons en regimenten betreft).

Het verhaal van de Marokkaanse veteraan over zijn wederwaardigheden heeft zich – te oordelen naar een aantal details die overduidelijk niet kloppen –  waarschijnlijk ergens in België afgespeeld (uitgebreide – en nogal triomfantelijke – toelichting hier). Datzelfde verhaal is een rol gaan spelen in de pogingen om Marokkaanse jeugd – waarvan er een paar op enig moment ging voetballen met de zojuist gelegde kransen op de Dam in de hoofdstad – meer te betrekken bij ‘4 mei’ en het verhaal van de bevrijding van Nederland.

Sindsdien schijnt de Franse erebegraafplaats in Kapelle massaal door Marokkanen bezocht te worden en dat is een doorn in het oog van sommigen, die op grond van de gecheckte feiten concluderen dat Marokkaanse soldaten in Nederland ‘geen schot gelost’ hebben. Een ietwat foutieve conclusie overigens. Het ontbreekt aan bewijs voor gevechtshandelingen door Marokkaanse eenheden op Nederlandse bodem. En het lijkt onwaarschijnlijk dat ze in 1940 in Zeeland gevochten hebben.

De bijbehorende conclusie dat er geen Marokkaanse soldaten zouden zijn gesneuveld voor onze vrijheid, of niet zouden hebben meegevochten voor de bevrijding van Nederland, is een gotspe, gebaseerd op de (gelegenheids) vooronderstelling dat zoiets alleen geldt voor mensen die binnen de staatsgrenzen zijn gesneuveld in het kader van gevechten. Zoals mijn moeder mij ooit toevoegde: ‘Jij weet niet wat een oorlog is.’

Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Samenleving en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Naschrift

  1. Jobbe Wijnen zegt:

    Wat in deze discussie vaak ontbreekt is helderheid over dat archeologie verschillende uitgangspunten heeft en dat die zich lastig tot elkaar verhouden. De tajine laten zien dat de duiding van archeologisch materiaal in wezen politiek is. Nederlandse archeologen schuwen daar voor te gaan staan. Zij willen zich nog graag verschuilen achter de zuil van de neutrale wetenschap, die alleen belangrijke toevoegingen doet aan het grote verhaal vanuit een inerte apolitieke positie. Bij die tajine mislukt dat ‘neutrale’ vervolgens, net als bij de monumentalisering van de Muur van Mussert op grond van ‘objectieve erfgoedcriteria’.

    Wat er echt aan de hand is, is dat archeologie hier het onvertelde gemarginalisseerde verhaal laat zien (Buchli & Lucas 2001). Dat is een totaal ander uitgangspunt voor archeologisch onderzoek dan gebruikelijke is in de traditionele historische archeologie. Het het HEDEN pleet nu ineens veel belangrijker rol dan het verleden.

    Wat wij moeten leren in Nederland is dat de rol van contemporain archeologen niet dezelfde is als die van de historisch archeologen. De eerste levert een veel scherpere politiek geladen archeologie en daarmee ook een veel maatschappelijk relevantere. Een stap in de erfgoedarena! Archeologen die laten zien dat het definitieve verhaal van de geschiedenis niet bestaat, dat we er weer eens naast zaten en dat het verleden dat we herinneren niet objectief is, maar bol staat van vooroordelen en kleinmenselijkheid. Dat daarover vervolgens grote discussie ontstaat – ‘geen schot gelost’ – betekent dat je op het juiste spoor zit als archeoloog.

  2. FrankB zegt:

    “als zouden de in Nederland begraven Marokkanen – vier stuks aangespoeld langs de Nederlandse kust – geen bijdrage aan onze vrijheid hebben geleverd.”
    Zo gauw rabiaat rechtse oetels datzelfde beweren over de Amerikanen die bij Kasserine zijn gesneuveld zal ik eens kijken of ik ze serieus kan nemen.

Reacties zijn gesloten.