Zekerheden

Even een heuglijk bericht: het hiernamaals bestaat, dat wil ik u toch even mededelen. Afgelopen 11 augustus ben ik namelijk overleden. Dat is helaas met alle gevaccineerden in 5G-gebieden gebeurd. De wappies hadden toch gelijk.

Het lijkt hier overigens wel heel erg op het ondermaanse, dat vond ik wel een beetje  tegenvallen. God heb ik nog niet gezien maar zo gauw ik Hem spreek ga ik Hem wel vragen of het nou echt zo veel moeite was om de aflossing van de hypotheek en Mark Rutte uit het ontwerp van het Eeuwige Leven weg te laten.

Corona hebben we hier ook. Social distancing is waarschijnlijk de reden dat ik de Almachtige nog niet ter verantwoording heb kunnen roepen. O, en wappies, echt alles hier is hetzelfde. Ik moet dan ook bekennen dat ik bijzonder weinig, zeg maar: eigenlijk helemaal niets van mijn heengaan gemerkt heb.

Maar we weten hier allemaal dat we dood zijn. Zoals we ook weten dat Soros er achter zat, dat de massa-immigratie een complot is om ons allemaal om te volken, dat alle moslims tequilla plegen, dat Covid gewoon een griepje is en trouwens makkelijk verholpen kan worden met een paardenmiddel, dat het woningtekort door vluchtelingen wordt veroorzaakt, dat je bij een pizzeria kleine jongetjes kunt bestellen, met blood libel erbij, dat Nazi’s links waren en dat mensen met een dubbel paspoort landverraders en belastingfraudeurs zijn. O, en de aarde blijkt toch plat.

We noemen het desinformatie, fake news, hoaxes, maar dat is niets meer dan verhullend taalgebruik. Laten we het beestje gewoon bij de naam noemen: religion is back, with a vengeance en dan nog in de slechtst denkbare betekenis van het woord. Het is namelijk niet alleen die desinformatie, het fake news, de hoaxes, maar vooral het gegeven dat geletterde en – in vergelijking met het opleidingsniveau uit de tijd dat religie niet weg te denken was uit de samenleving –  schandalig hoogopgeleide mensen in schrikbarend grote aantallen de meest ongelofelijke onzin geloven, er de straat voor op gaan, er andersdenkenden voor bedreigen.

Een tijd geleden was de verwachting dat religie met de toenemende welvaart en kennis vanzelf wel zou verdwijnen, in ieder geval in de westerse wereld. Hoewel de cijfers daar nog steeds op lijken te wijzen, zijn er ook duidelijke tekenen dat bepaalde vormen van religie allerminst op hun retour gingen, ook niet in het westen. Rond de tijd dat we dat in de gaten kregen kwamen ook de ‘new atheists’ op. Als je het mij vraagt een gevalletje cognitieve dissonantie: religie zou verdwijnen, deed dat niet, dus gingen we het harder bestrijden.

Ik denk dat het nu tijd is om onder ogen te zien dat religie – nogmaals: in de slechtst mogelijke betekenis van het woord – terug is, maar met andere middelen. Dáár hebben we de Taliban, hier hebben we een Belgische militair die naar de wapens greep, een parlementariër die zijn bewondering uitsprak voor online stalkers en bedreigers van collega politici en de tribunalen en andere ‘eindafrekeningen’ in Sovjet-stijl worden ook al openlijk in de Tweede Kamer aangekondigd. Ik zie weinig essentieel verschil in mentaliteit, wel een gradueel verschil in aantallen, maar dat is overkomelijk. Op een lager niveau worden wetenschappers die aan antivaxxers onwelgevallige onderzoeksresultaten publiceren, online bedreigd. Hun familieleden trouwens ook. IC-patienten worden door activisten het ziekenhuis uitgepraat onder het mom van the doctors are killing you, en worden nog geloofd ook.

En wat ik laatst las: er schijnen mensen te zijn die denken dat er reptielen onder ons wonen in de gedaante van mensen en dat die de boel proberen over te nemen. Echt! Kan het middeleeuwser? Vast wel, maar mij viel op dat dat enkele decennia geleden de premisse van een sci-fi serie op televisie was. Ben ik dan zo oud dat ik dat als enige nog weet?

Een oorzaak is het niet, maar de secularisatie is denk ik wel een voorwaarde om zo’n ontwikkeling mogelijk te maken: als mensen niet meer nadenken over religie, geloven ze alles, aldus het spreekwoord. En net zoals je je niet bezig kunt houden met dromen en sprookjes zonder je bezig te houden met dromen en sprookjes, kun je je ook niet bezig houden met religie zonder je bezig te houden met religie. Seculariseren is je bezig houden met religie, of althans: dat hoort het te zijn, maar in zijn westerse vorm is het doorgaans een vergevorderde vorm van onverschilligheid, gepaard aan een zo mogelijk nog completer gebrek aan besef van wat religie eigenlijk is en – vooral – hoe het werkt.

Begrijpt u mij niet verkeerd: ik ben een groot voorstander van secularisatie en zelfs van laïcité zie ik de grote voordelen in, maar je moet wel weten wat je aan het doen bent.

Nog iets: er wordt van alle kanten op gewezen dat het (gewelddadige / bedreigende) verzet tegen van alles en nog wat (met de coronamaatregelen nu als makkelijk mikpunt), de afkeer van deskundigen en wetenschappers en de vijandigheid jegens overheid en hulpverleners niet alleen voortkomt uit het blunderend en consistent falen van vooral de nationale overheid maar ook uit het gegeven dat grote delen van de bevolking uitgesloten zijn van het normale maatschappelijke verkeer: ze kunnen geen normaal huis vinden, de arbeidsmarkt neemt afstand van ze, de overheid profileert ze etnisch en/of naar inkomen, opleiding en bijscholing is financieel of anderszins onmogelijk gemaakt, de (thuis)zorg is verschraalt en als ze een stap naar boven wagen, tuimelen ze in de armoedeval. Ben je voor een dubbeltje geboren, wordt je nooit een kwartje, zeg maar.

Als dat zo is, dan staat ons nog wat te wachten. In de middeleeuwen en daarvoor waren de inkomens- en vermogensverschillen nog veel groter dan nu, maar ik begrijp dat ze de laatste decennia hier en wereldwijd alweer aan het groeien zijn. Steeds meer mensen zullen dus naar een ander houvast grijpen dan hun rol in de maatschappij, en zullen dat ook nodig hebben als die rol in de maatschappij is uitgespeeld. Ik voorzie een grootse toekomst voor religie, in de slechtste zin van het woord.

Dit bericht werd geplaatst in Politiek, Religie, Samenleving en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Zekerheden

  1. Marcel Meijer Hof zegt:

    Ite missa est. Bravo. Bis encore !
    De voorlaatste alinea heb ik zojuist voorgelezen en het werd met instemming begroet.

  2. Ik denk dat je aanname dat mensen hoog zijn opgeleid, niet juist is. Al sinds Deetman maken de universiteiten hun studenten wijs dat ze een wetenschappelijke opleiding krijgen in vier jaar. Terwijl van die vier jaar nog geweldig veel tijd af gaat door reizen, want elke student moet betalen voor een OV-kaart opdat de steden geen studentenhuizen hoeven bouwen. In andere landen is het anders gegaan, maar ook daar onderschatten hoogopgeleiden hun onwetendheid.

    Ik denk dat religie, in de zin van irrationaliteit, niet de oorzaak is maar het gevolg van de academische kennishaat.

    • Met ‘hoogopgeleid’ bedoel ik in dit geval niet academisch, maar het feit dat tegenwoordig zelfs mensen met alleen lagere school ongelofelijk hoog opgeleid zijn in vergelijking met de middeleeuwen, de periode waarin religie nog een onaantastbare rol speelde. Deetman en zijn opvolgers hebben daar nog vrijwel niets aan kunnen doen. Bijna iedereen hier te lande kan lezen en schrijven, behoorlijk elementair rekenen, fatsoenlijke zinnen fabriceren en kent het verschil tussen een feit en een mening en weet iets van aardrijkskunde en geschiedenis. In de middeleeuwen behoorde je al snel tot de elite als je dat kon.
      Ik denk niet dat er zoiets als academische kennishaat bestaat. Voor- en tegenstanders schermen het liefst met academische kennis, solide wetenschap en peer reviewed artikelen. Dat wetenschap de beste methode is, daar is iedereen het over eens. Alleen de uitkomsten van de wetenschap, daar ligt voor sommigen het probleem.
      Ik wilde hier als laatste zin schrijven ‘en dat probleem is religieus’, maar al typende begon ik daar aan te twijfelen. Het speelt een rol, maar welke, daar ben ik nog niet uit. In tweede instantie begin ik iets te vermoeden in de richting van ‘correlatie is geen causatie’ en ‘het een helpt het ander wel’…

      • FrankB zegt:

        “Dat wetenschap de beste methode is, daar is iedereen het over eens. Alleen de uitkomsten van de wetenschap, daar ligt voor sommigen het probleem.”
        Dit is te gemakkelijk. Het zijn niet alleen de uitkomsten, maar ook de wetenschappelijke methoden die verworpen worden. Of het nou jezusmthologen, jonge-aarde-creationisten, holocaustontkenners, klimaatveranderingontkenners of covidskeptici zijn: ze beweren allemaal wetenschap te oefenen, terwijl ze de methoden ervan verwerpen. Dat heeft inderdaad te maken met de uitkomsten – onveranderlijk argumenteren voor een vooropgezette conclusie. Empirische date accepteren ze alleen als die hun conclusie lijkt te bevestigen; onwerlkome data redeneert men weg.
        Overigens denk ik dat je te pessimistisch bent. Pseudo- en kwakwetenschap verdwijnen niet en hebben via internet, tv en papieren media een zeer ruim podium gekregen. Niettemin – ik beperk me even tot Nederland – is slechts 24% creationist (en dus nog minder van de jonge-aarde-variant), ongeveer 85% van de bevolking gevaccineerd enz. enz. Niettemin is er reden om ons zorgen te maken – wat JonaL aan de kaak stelt gaat niet alleen op voor oudheidkunde.

        ‘en dat probleem is religieus’
        Nogmaals, ik denk dat dit te beperkt is. Het probleem heeft te maken met wereldbeeld. Als je een oorzaak wilt aanwijzen is die psychologisch van aard. Mensen zijn nu eenmaal irrationeel, jij net zo goed als ik en al die complotdenkers. Plus zelfkritiek is moeilijk en moet aangeleerd worden.

        https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/we-zijn-allemaal-complotdenkers/

  3. FrankB zegt:

    “dat alle moslims tequilla plegen”
    LOL.

    “Als je het mij vraagt een gevalletje cognitieve dissonantie: religie zou verdwijnen, deed dat niet, dus gingen we het harder bestrijden.”
    Mag ik hier nog iets aan toevoegen? “door zoveel mogelijk slechte kanten van religie over te nemen.”

    https://historyforatheists.com/about-history-for-atheists/

    Elk punt uit de lijst heb ik met eigen ogen op internet gezien. Plus nog wat meer.

    “Ik zie weinig essentieel verschil in mentaliteit”
    Ik zie zelfs vele overeenkomsten tussen de denkwijze van Nieuwe Atheisten (zoals omschreven door ToN van bovenvermelde blog) en die van Jonge Aarde Creationisten.

    “als mensen niet meer nadenken over religie”
    Vervang “religie” maar door wereldbeeld. Dat is wat ruimer. En dan vooral het eigen wereldbeeld. Idem voor de onmiddellijk volgende zinnen.

    “ik ben een groot voorstander van secularisatie.
    Op dit punt mag ik er altijd graag op wijzen dat het in Europa voornamelijk christenen waren die die secularisatie in gang hebben gezet. Natuurlijk deden ze dat uit eigenbelang; zo konden ze voorkomen dat de ene denominatie door de andere onderdrukt werd. Punt is dat dat belang onverminderd is en ongelovigen als ik er fijn van profiteren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.