de Maltawet

Begin jaren tachtig trokken archeologen massaal aan de bel: ruimtelijke ontwikkelingen in Nederland (lees: bouwactiviteiten) bedreigden archeologische resten in de bodem. ‘Het Bodemarchief’ zou – als dat zo doorging – weldra ‘op’ zijn. Voorbodes daarvan waren al aan te wijzen: zo waren er geen ongeschonden grafheuvels uit de Bronstijd meer over voor archeologisch onderzoek. Nu waren die merendeels wel onderzocht, maar dat gold niet voor de grootste hap van het bodemarchief, dat ongezien en ongekend verloren ging als gevolg van bouwactiviteiten. Tussen 1950 en 1980 zou – volgens schattingen – één derde van het bodemarchief al zijn verdwenen.

Dat kwam deels omdat bouwactiviteiten niet gebonden waren aan een archeologische onderzoeksplicht en deels omdat het werk van archeologen destijds een kwestie was van slechts een handvol in overheidsdienst werkende archeologen en verder alleen onbetaalde vrijwilligers en studenten. Het ontbrak de Nederlandse archeologie eenvoudig aan regelgeving, mankracht en financiën. Daar moest verandering in komen en na veel aan de bel trekken en flink gelobby tekende minister Hedy d’Ancona in 1992 het Verdrag van Malta.

Dat verdrag regelde in Europees verband het idee dat archeologisch onderzoek voortaan onderdeel moest gaan uitmaken van die ruimtelijke ontwikkelingen. Die ontwikkelingen moesten enerzijds behoud van archeologisch erfgoed mogelijk maken, anderzijds moest dat erfgoed bijdragen aan de ruimtelijke ontwikkeling. Ondertekenende lidstaten beloofden dat idee in wetgeving om te zetten.

Begin jaren negentig was dat in Duitsland sofort geregeld. Een ware volksverhuizing van Nederlandse archeologen richting Duitsland kwam op gang, waaronder auteur dezes, want plots kon je als archeoloog ook gewoon een salaris verdienen. In Nederland heeft het – formeel – tot 2007 geduurd voordat de wet was aangepast, maar in de praktijk gingen diverse grote bouwprojecten en gemeenten al werken ‘in de geest van Malta’. Op vrijwillige basis, via convenanten, of via slimme wettelijke constructies die al mogelijk bleken, werd ‘interimbeleid’ toegepast, waardoor een deel van die volksverhuizing al vrij snel weer terug golfde naar Nederland, mede geholpen door het instorten van de Duitse archeologische markt.

Archeologen zagen dankzij deze wettelijke veranderingen de zilvervloot al binnenvaren. Het in het Verdrag van Malta vastgelegde principe ‘de verstoorder betaalt’ zou gaan zorgen voor een gegarandeerde stroom aan geld waarmee archeologisch onderzoek kon worden betaald. En niet onbelangrijk: uitgevoerd onderzoek kon dan ook worden gepubliceerd, want dat was de Achilleshiel van het archeologische bestel tot dan toe: het grootste deel van alle archeologisch onderzoek bleef onuitgewerkt op de plank liggen omdat zich na elke opgraving wel weer een volgend noodgeval aandiende. Archeologen waren vooral bezig met opgravingsgewijs redden wat er te redden was.

Die zilvervloot viel uiteindelijk een beetje tegen, niet qua omvang, maar wel qua vrijheid,  want met het verdrag van Malta werd in Nederland ook ‘marktwerking’ ingevoerd. Voortaan zouden archeologische bedrijven op een archeologische ‘markt’ bouwheren (en dames) en projectontwikkelaars gaan bedienen. Dat leidde niet alleen tot concurrentie tussen archeologen onderling (nota bene op – wat God verhoedde! – prijs!!), maar ook tot opdrachtgevers die zich met verve gingen bemoeien met de manier waarop archeologisch onderzoek werd uitgevoerd.

Het overgrote deel van de samenleving beschouwt archeologie namelijk vooral als een interessante hobby, met de nadruk op het woord ‘hobby’. En dat gevoel is natuurlijk wat sterker als je moet gaan betalen voor de hobby van een ander, waarbij die ander ook nog eens bepaalt hoe je die hobby moet uitoefenen. Al snel leidde dat tot hilarische ontwikkelingen in de archeologische markt. Maar daar blog ik een andere keer over. Vandaag wil ik alleen iets constateren dat me al jaren opvalt, maar waar ik nog nooit een archeoloog over heb gehoord.

We dachten in de jaren tachtig dat de Nederlandse archeologie op zou raken, maar sinds we werken volgens de bepalingen in het Verdrag van Malta, blijkt Nederland stamp- en stampvol te zitten met archeologie. Dat bleek zó snel dat er al tijdens de interim-periode archeologen waren die waarschuwden voor een zodanige overmaat aan archeologisch onderzoek dat de beroepsgroep het allemaal niet meer zou kunnen behappen: het ‘rapportenkerkhof’.

Sinds de invoering van het werken volgens Malta heb ik nooit meer een archeoloog horen klagen over het dreigende op raken van het Nederlands archeologisch bodemarchief (een uitzondering zijn scheepsarcheologen, maar dat is dan ook een héél ander verhaal). Dat is natuurlijk logisch als het land bij nader inzien toch nog stampvol met archeologie blijkt te zitten. Maar ik heb ook nog nooit een archeoloog horen opmerken dat onze inschatting van het Nederlandse potentieel aan bodemarchief uit de jaren tachtig er kennelijk grondig naast zat. En dat is wél eigenaardig.

Geplaatst in Erfgoed, Samenleving, Wetenschap | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Vorderingen

Nu ben ik pas bij les zestien van de veertig, dus ik heb nog wel even te gaan, maar toch: inmiddels heb ik dus wél geheel zelfstandig zeventien versjes uit de koran vertaald, da’s niet minder dan 0,27% van het Woord Gods.

Met achttien perfecta, vijftien imperfecta en zestien apv’s. Nee, dat is geen Algemene Politie Verordening, maar een Aangehangen Persoonlijk Voornaamwoord. Hele geleerde mensen zeggen enclitische pronomina, maar dat is meer iets voor bij de dokter en dan heb ik het nog niet over de proclitica of de gebroken pluralis, dat ultieme bewijs dat het Arabisch door sadisten is bedacht.

En met ‘afara’aytum, een werkwoordsvorm die de Smiecht heeft vermomd met een vraagpartikel en een supplemental particle, maar ik trapte er niet in! Ik had hem meteen door. Hier staat: ‘en hebben jullie gezien?’ Ja ja, dat kunnen Arabieren zeggen in één woord, het lijkt verdorie wel agglutineren…

O, en ongevocaliseerd hè! Echte mannen lezen hun klassiek Arabisch zonder al dat korianderzaad.

Geplaatst in Koran, Mijzelf, Taal | Tags: , , , | 5 reacties

Afstand

Ik moet eerlijk bekennen: ik heb geen flauw idee wie Annemarie van Gaal is, maar ze schijnt bekend ende beroemd te zijn, heeft prijzen gewonnen, komt af en toe op de televisie en dat heeft tot gevolg dat haar mening enig gewicht in de schaal legt. Dit is wat ze onlangs schreef: Lees verder

Geplaatst in Samenleving | Tags: , | 5 reacties

Kinderbijbels

Eén van je belangrijkste taken als ouder is je kind beschermen tegen de gevaren van Het Leven Zelf. Zo laat je de kleine vaccineren bijvoorbeeld, maar meer nog gaat het om het overdragen van een taak. Je brengt ze de verkeersregels bij en leert ze over de dode hoek. Je vertelt ze hoe ze een mes en een schaar moeten overhandigen. Je leert ze over sociale omgangsvormen, van wie je wel en niet een snoepje aanneemt, met wie je wel en niet chat, skypet of instagramt en waar een condoom goed voor is. Mijn dochter zal op enig moment door mij ook op een zelfverdedigingscursus gestuurd worden. Lees verder

Geplaatst in Bijbel, Religie, Samenleving | Tags: , , , , | 9 reacties

Gedachtensprong

Voordat ik op vakantie ging, speelde er een kleine rel in medialand: de oproep aan adverteerders op de site van GeenStijl om zich daarvan terug te trekken. Ik ben even kwijt wat de directe aanleiding nu precies was, maar het had iets te maken met seksisme op de site en een aantal feministen en hun medestanders was het nu – eindelijk – zat. Ik heb geen idee wat het resultaat van hun actie is geweest en wellicht is GeenStijl al wel ter ziele, wie zal het zeggen.

Wat ik van de rel opgepikt had, bleef me tijdens mijn vakantie bezighouden en zo kwam ik op een gedachte die me nooit eerder te binnen was geschoten. Dat GeenStijl niet veel verschilt van de grootste pestkop op het schoolplein weten we allemaal. Dat wat op het schoolplein een ‘pestkop’ heet, in het volwassen leven wordt aangeduid met ‘haatzaaier’, weten we ook. Dat, als we het over groepen of volken hebben, haat zaaien enorm uit de hand kan lopen – en dan druk ik me nog eufemistisch uit – weten we ook al eeuwen. Maar één detailkwestie had ik me nog niet gerealiseerd: pestkoppen en haatzaaiers zijn niet origineel. Lees verder

Geplaatst in Samenleving | Tags: , , , , | 6 reacties

Gedachtenexperiment

Stel, er gebeurt vannacht een wonder. Iemand aan de andere kant van de wereld doet een simpele ontdekking: ergens in de geschiedenis van de wetenschap hebben we een aanname gedaan die niet helemaal klopte. Het is een hele kleine, simpele fout, maar wel één met verstrekkende gevolgen. Nu is die fout ontdekt en als we alles wat we weten corrigeren voor die fout, dan gaat er een hele nieuwe wereld voor ons open.

Morgenochtend worden we wakker met het ontbijtnieuws dat ons meldt dat de Big Bang nooit heeft plaatsgevonden, de aarde bij nader inzien toch plat is, gelokaliseerd in het absolute centrum van het heelal, dat uitdijt noch krimpt en ongeveer zo’n zesduizend jaar oud is. Dinosaurussen, vroege hominiden en verder al die andere fossiele aanwijzingen voor de evolutie zijn de wonderlijke speling der natuur waar creationisten ze altijd al voor gehouden hebben en het Higgs-boson blijkt toch niet te zijn waargenomen. Lees verder

Geplaatst in Bijbel, Religie, Samenleving, Wetenschap | Tags: , , , , | 3 reacties

Onze martelaren kijken met u mee

Mijn laatste reis naar Iran was een beetje in haast gepland, waardoor ik totaal niet was voorbereid op de verkiezingen aldaar. Ik viel dus met mijn neus in de boter. Politiek lééft in Iran en leeft ook uitbundig in de publieke ruimte, meer dan hier durf ik wel te zeggen. Enthousiast flyerende jongeren op straat. In de taxi instappende passagiers die de chauffeur als eerste de vraag stellen: wat gaat u stemmen? Een oudere mevrouw in de bus die levendig en uitgebreid Rohani en Raisi – de beide kandidaten voor het presidentschap met de meeste kansen – met haar vrouwelijke medepassagiers zit te bediscussiëren.

Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, Politiek | Tags: , , | 2 reacties