Wetsuit

FransIraanseVlag06De boerkini is in 2004 uitgevonden in Sydney en de uitvindster, Aheda Zanetti, kan uitleggen waar het kledingstuk voor staat. Ze wilde dat moslima’s de vrijheid konden nemen om naar het strand te gaan en daar ook te badderen. Zanetti heeft al eerder kleding ontworpen die moslima’s – althans: zij die zich aan de striktste regels houden – ook in staat stelt te sporten.

De boerkini staat dus niet voor terrorisme, niet voor de fundamentalistische islam en ook niet voor de islam tout court, is geen statement tegen seculiere waarden, staat niet voor superioriteitsgedachten van welke aard dan ook, geeft geen blijk van vrouwenhaat of -onderdrukking en is er niet op gericht de gevoeligheden van andersdenkenden te kwetsen. Toch hoeft u maar even te googelen om al die verklaringen tegen te komen van critici die het beter weten dan de ontwerpster zelf.

Waar staat de boerkini dan wel voor? Heel simpel: vrijheid, meer specifiek het opzoeken van vrijheid binnen bepaalde grenzen die in bepaalde kringen gebruikelijk zijn. Vrijheid opzoeken zonder direct aan regels te gaan tornen die al eeuwen bestaan en alleen al daarom binnen bepaalde kringen een haast onaantastbare status hebben. Laten zien dat er binnen die regels veel meer mogelijk is dan iedereen altijd had gedacht. Dus eigenlijk tóch een beetje eraan tornen. Ik weet natuurlijk niet of de ontwerpster daaraan heeft gedacht, maar dit is wel dé manier om binnen een religieuze gemeenschap regels ter discussie te stellen. En bij hijab – zeg maar: de kledingregels – is dat best makkelijk.

Hijab bestond namelijk al lang voor de islam en zal ook nog lang na de islam blijven bestaan. De islam heeft niet veel meer gedaan dan een reeds bestaande praktijk incorporeren. Daarbij veranderde een cultureel teken van waardigheid en eer in de loop der eeuwen in een religieuze plicht. Kledingrechten werden regels rondom het beperken van de zichtbaarheid van het vrouwenlichaam.

Vandaar dat moslims ook zo’n moeite hebben het hoe waarom van die hijab uit te leggen. Even googelen levert al snel een heleboel redenen op: het staat in de koran, het is om vrouwen tegen de blikken van mannen te beschermen, het is om mannen tegen onverhoedse opwinding te beschermen, het is een uiting van je geloof in God, het is om je als moslima te afficheren, je doet het omdat God het van je vraagt of uit liefde voor Hem. Geen enkele verklaring klopt en de verklaringen spreken elkaar ook tegen. Zo kon het bijvoorbeeld gebeuren dat in Iran de hoofddoek verplicht is – ook voor niet-moslima’s – maar de burqa en de niqaab verboden – ook voor moslima’s. Kort door de bocht: moslims weten het ook niet.

Wat moslims wél weten is dat het wemelt van de übermoslims die hijab niet alleen gebruiken om vrouwen zich te laten bedekken, maar ook om ze te beperken in de rollen die ze in de maatschappij zouden kunnen vervullen, soms zelfs letterlijk binnenshuis te houden. Dat wemelen speelt zich niet zelden af in kringen die het ook werkelijk voor het zeggen hebben. Voor die uitbreiding van de kledingregels worden steevast allerlei rationalisaties gebruikt en het leuke van rationalisaties is nu juist dat je ze wat makkelijker onderuit kunt halen.

Er zijn namelijk zat moslims die een andere visie op hijab hebben, één daarvan is dat hijab niet bedoeld is, en ook onmogelijk bedoeld kan zijn, om vrouwen te beperken. Ik vermoed dat Zanetti bij die groep hoort. Er zijn ook moslims die vinden dat hijab een persoonlijke keuze is die je nooit aan anderen mag opleggen of die het zelfs helemaal geen islamitisch voorschrift vinden. In die hoek zullen ook gebruiksters van de boerkini te vinden zijn: vrouwen die zich – zoveel als binnen hun persoonlijke omstandigheden mogelijk is – willen ontworstelen aan beperkende regels. Die kunnen een instrument dat rationalisaties kan ontkrachten om ze binnenshuis te houden goed gebruiken.

Daar is de boerkini ideaal voor. Het is namelijk ook een buitengewoon slim voorbeeld van het op halachische wijze bewust opzoeken van de randen en mazen van de islamitische voorschriften inzake hijab. Het houdt zich exact aan de letterlijke regels maar neemt verder alle beschikbare vrijheid. Je kunt het evengoed zien als een klein beetje getreiter: ik mag niet zwemmen aan het strand? En waarom dan wel niet? O, nou, dan vinden we daar toch een oplossing voor? Voilá, de boerkini. Het is een stiptheidsactie. Het is krenten uitdelen op het Spui, ‘Johnson molenaar’ roepen, een Stille Omgang.

Aanvankelijk verwachtte ik dat vooral baardmannen in Saoedi Arabië er een hartverzakking van zouden krijgen, maar ik had gerekend buiten Frankrijk, waar het bevoegd gezag nu volledig door het lint gaat. En ook in Frankrijk kunnen ze dat maar heel moeilijk uitleggen zonder in een enorme spagaat terecht te komen. De redenen vliegen je om de oren: er kan een bomgordel onder zo’n ding zitten, het zou het uniform van het extremisme zijn, niet in overeenstemming zijn met de ‘goede zeden’, het zou provocerend zijn of staan voor een bepaalde visie op de rol van de vrouw, het zou risico’s voor de openbare orde inhouden en ga zo maar door. Geen enkele verklaring klopt en een aantal spreekt elkaar ook tegen. Zo kon het gebeurden dat onder het boerkiniverbod nu ook ineens het op het strand dragen van een gewone hoofddoek valt. Kort door de bocht: de Fransen weten het ook niet.

Al die rationalisaties komen er uiteindelijk op neer dat in naam van de vrijheid vrijheden worden ingeperkt, in naam van de gelijkheid mensen ongelijk worden behandeld, in naam van de broederschap vrouwen publiekelijk vernederd worden zoals Iraanse vrouwen in de tijd van de Sjah publiekelijk vernederd werden en verder één voor één precies die dingen worden afgeschaft die aangewezen hadden kunnen worden als indicatie dat de westerse leefwijze misschien toch net iets beter is dan wat er in de rest van de wereld te vinden is. We leven in verwarrende tijden.

Mijn favoriete rationalisatie is: ‘de boerkini getuigt niet van een goede moraal en seculiere waarden’. Dat zou letterlijk zo uit de mond van een ayatollah kunnen vallen, je hoeft alleen het woord ‘seculier’ maar te vervangen, en in het land van de ayatollahs – waar ze met boerkini-achtige sportkleding voor vrouwen trouwens geen enkele moeite hebben – gaan ze er dan ook al jaren exact zo mee om als nu in Frankrijk. Bien étonnés de se trouver ensemble.

Geplaatst in Politiek, Religie, Samenleving | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Ka Ching!

Danish-coins-and-banknotesNu was het de laatste tijd al geen pretje meer om Deens te zijn. Zoals Nederlanders er een hekel aan hebben om burger van een roofstaat aan de Noordzee tussen Oost-Friesland en de Schelde te zijn, zo zullen de Denen er ook niet blij mee zijn om tot een volk van schoften te behoren. Toen de Deense regering de juwelenwet bedacht, die ook in het parlement werd aangenomen, legden ze de bal wel héél erg vlak voor het doel van een Godwin die misschien wel niet helemaal terecht is, maar toch wel een beetje…

Nu blijkt die juwelenwet ook nog eens gewoon dom te zijn: je kweekt er precies het soort vluchtelingen mee waar mensen bang voor zijn: berooid, afhankelijk, onzelfstandig en aangewezen op hulp. En het is nog duur en inefficient ook.

Lang niet alle hulp die vluchtelingen krijgen is ook werkelijk nodig. Zo blijken veel vluchtelingen een deel van de hen uitgereikte rijst te verkopen – ver onder de marktprijs – om zo aan een beetje geld te kunnen komen. Met dat gegeven in het achterhoofd zijn een aantal economen eens aan het rekenen geslagen en zij kwamen tot de verrassende conclusie dat de beste hulp bestaat uit het geven van geld, cash dus. Dat zorgt er namelijk voor dat de vluchtelingen zélf kunnen beslissen welke hulp ze zich verschaffen. Dat kan rijst zijn, maar ook wat anders. Ze kunnen dat zelf véél beter bepalen dan degenen die hen helpen en ze worden er een stuk zelfredzamer mee. Een pregnant (pun intended) voorbeeld:

On Lesvos, I met a woman, Amelie Djuikea Tanefo, 29, who walked most of the way from Cameroon to Turkey, pregnant. She worked in a textile factory in Turkey. She crossed the Mediterranean twice, once in a shipping container and once in a rubber dinghy to Lesvos.
Once there, she was placed in the island’s Moira refugee camp-cum-detention center, before she was identified as vulnerable and moved to a smaller center. She didn’t need a blanket or chocolate croissants (a staple of the diet in Moira) or—thank God—the solar powered lights provided by one international NGO to help women avoid rapes.
What she needed was underwear, and she planned to buy it for herself when she had cash in hand. She had a gray sweatsuit, but no bra.

Vluchtelingen besteden – zo blijkt uit onderzoek – hun geld doorgaans aan zaken die ook echt nuttig zijn om ze vooruit te helpen, in weerwil van een verhaal dat ook nog wel eens over bijstandstrekkers wordt gedebiteerd. En dat geld stroomt – net als dat van bijstandstrekkers – ook terug in de plaatselijke economie. Dat laatste doet het trouwens ook als je het aan drank en sigaretten besteedt.

Het uitdelen van hulp in de vorm van goederen is weliswaar goed voor het lenigen van onmiddellijke nood direct na aankomst, maar op de langere termijn kan met hetzelfde budget – maar dan in cash – uiteindelijk een derde méér vluchtelingen geholpen worden. Dat laatste kun je ook omrekenen maar een imposante bezuiniging bij een gelijkblijvend aantal vluchtelingen.

Er zit nóg een klein nadeeltje aan de Deense graaizucht, dat in het verhaal van de economen niet zo naar voren komt, maar hen wel bekend moet zijn. Het is namelijk een mechanisme dat tot de eerstejaarsstof voor economen behoort, bij het vak gedragseconomie: als mensen ergens voor hebben betaald – als aankoopprijs, boete, strafkorting of toeslag, dat maakt niet uit – raken ze ervan overtuigd dat ze ook recht hebben op waar ze voor betaald hebben.

Iets zegt me dat die Denen niet echt van plan zijn die vluchtelingen ook fatsoenlijk op te vangen. Hun aanpak creëert dus niet alleen berooide en afhankelijke vluchtelingen, maar ook boze. Er zijn er die voor minder door het lint zijn gegaan.

Geplaatst in Politiek, Samenleving | Tags: , , | 1 reactie

Yuri

yuri-van-gelderDe reacties die in de media te horen en te lezen waren, bestonden hoofdzakelijk uit ongeloof. Niet alleen de usual suspects, ook veel collega sporters begrepen totaal niet hoe het kon dat Yuri van Gelder zich – na zijn plaatsing voor de finales in de Olympische spelen in Rio de Janeiro – zó kon laten gaan. Je bent als topsporter toch maar met één ding bezig: die finales. Ze konden zich niet voorstellen wat hem er toe gedreven had. Lees verder

Geplaatst in Samenleving | Tags: , , | 2 reacties

Racisme

MartinPU wist misschien al dat er twee dingen zijn die God niet weet: wat er omgaat in het hoofd van een Jezuïet en hoeveel heiligen er eigenlijk zijn. In Spanje kent men het antwoord op die laatste vraag echter wel en u kunt er zelfs van elke denkbare en ondenkbare heilige een beeldje kopen.

Mijn vrouw, dochter en ik waren onlangs op Tenerife en geraakten – behalve op de bruiloft waar we voor kwamen – op een goede dag in een winkel voor religieuze snuisterijen zoals die alleen in Spanje bestaan. Daar zag ik de hier afgebeelde heilige (excuses voor de slechte foto: mobieltje, spiegelend glas) in drie maten. Als Nederlander schoot ik acuut in een Zwarte Piet-reflex. Een neger met een bezem, als dat geen racisme was… Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, Religie, Samenleving | Tags: , , , , , | 2 reacties

Plagiaat

melania-trump-2-960x540Denkt u dat Melania Trump de toespraak van Michelle Obama heeft geplagieerd? Enige tijd geleden was het groots in het nieuws, smullen natuurlijk. Heel eerlijk gezegd ben ik niet zo onder de indruk. Als je de teksten vergelijkt die op het internet rondwaren, dan lijkt het al snel een kwestie van – inderdaad – overschrijven en hier en daar een woordje wijzigen. Da’s best behoorlijk plagiaat, maar mij boeit het niet. Lees verder

Geplaatst in Politiek, Samenleving | Tags: , , , , | 3 reacties

De geest van het pardon

ThomasMoreSoms schrijft een ander het gewoon béter op dan ikzelf dat zou kunnen. Bovendien weet ik nauwelijks iets van Shakespeare, maar mijn Livius-collega Joris Verheijen wél. Een bericht van zijn blog van alweer twee weken geleden…

In het toneelstuk Thomas More zet Shakespeare de hoofdpersoon tegenover een groep woedende opstandelingen, die de huizen van immigranten in brand willen steken. Volgens de rebellen is dat vreemde volk alleen gekomen om zich te verrijken op kosten van de Engelsen. More weet ze op andere gedachten te brengen, met een toespraak van een verbluffende actualiteit: Lees verder

Geplaatst in Politiek, Samenleving | Tags: , , | 4 reacties

Donald

Democratie01Ik weet het allemaal niet meer zo zeker de laatste tijd. Een aantal jaren terug waren we het er allemaal over eens dat het tijd werd dat Assad vertrok. En wat hebben we er aan ellende bij gekregen? Dat is natuurlijk geen relevante vraag: wij hebben er alleen maar een paar extra vluchtelingen bij gekregen. De juiste vraag is: wat hebben zij er allemaal aan ellende bijgekregen?

Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, Politiek, Samenleving | Tags: , , | 6 reacties