Een stukje emotie

U kunt het vrijwel niet gemist hebben: collega’s van me hebben in Nieuwegein bij een opgraving een graf gevonden uit de Swifterbant-cultuur van 6000 jaar oud, met daarin een baby in de armen van een vrouw. We weten nog niet of het de moeder was. Behalve het Nederlands Dagblad en het Reformatorisch Dagblad hebben alle kranten er aandacht aan besteed. Op televisie kunnen u de nieuwsberichten ook nauwelijks ontgaan zijn. Bekijkt u even kort het bericht van het NOS-journaal en u bent weer bij.

Keurig uit de web-versie van het NOS-journaal geknipt is het vervolg van het interview waarin de journalist aan mijn collega suggereert dat ze ook ‘een stukje emotie’ had opgegraven. Hoe reageer je in vredesnaam als een journalist dát zegt?

De beste stuurlui staan aan wal en zo van een afstandje heb ik wel een suggestie. Ik blog daar over vanwege een behoorlijk pertinente opmerking van één van de reageerders op een eerdere blogpost, die ging over de tijdloosheid van emoties bij mensen in het verleden, oftewel de vraag of we bij mensen uit het verleden vergelijkbare emoties mogen veronderstellen als bij vergelijkbare gebeurtenissen nu.

Of we in Nieuwegein ‘een stukje emotie’ hebben opgegraven, staat nog maar te bezien. De samenleving zo rond 4000 v.C. (en nog lang daarna) was er één waarin de helft van alle kinderen hun eerste levensjaar niet haalde. Kindertallen waren hoog en elk gezin had wel een paar overleden zuigelingen te betreuren. Dat geldt dan voor gezinnen waarin de moeder niet voortijdig in het kraambed sneuvelde. Het zou kunnen zijn dat het graf in Nieuwegein daar een voorbeeld van is.

Kinderen krijgen was destijds ook iets dat je eerder overkwam dan dat je ‘ervoor koos’, zoals wij nu doen. Het ligt dan voor de hand om te veronderstellen dat ouders, en mensen in het algemeen, ook heel anders omgingen met zuigelingensterfte. Etnografische parallellen tonen ook aan dat er samenlevingen zijn waarin kinderen pas gezien worden als een individu als ze eenmaal de kleuterleeftijd hebben bereikt, en de kans op sterfte behoorlijk is afgenomen. Soms krijgen ze zelfs hun naam pas als ze wat ouder zijn.

Bij alle vondsten van begraven individuen krijgen archeologen de neiging een naam te geven aan de overledene. Bij de vrouw en de baby zou dat ook kunnen gebeuren, terwijl het best wel eens zo zou kunnen zijn dat de baby nooit een naam gehad heeft. De laatste jaren zijn gezichtsreconstructies ernstig in de mode gekomen. Het zijn allemaal pogingen om aan anonieme personen een identiteit (terug) te geven.

Een aantal jaren geleden werden – eveneens door mijn collega’s opgegraven – begravingen van het Sint Gangolf Gasthuis in Haarlem herbegraven. Die stamden uit de vijftiende eeuws dus je kon ervan uit gaan dat het hier christenen betrof. Bij de ceremonie werd door een plaatselijk koor de oudst bekende polyfone requiemmis gezongen: die van Johannes Ockeghem, eveneens vijftiende eeuws. Natuurlijk gaat ook hier gedacht worden over fatsoenlijk herbegraven. Die emotie, onder moderne archeologen en publiek, is het ‘stukje emotie’ dat er in dit verband eigenlijk meer toe doet.

 

Advertenties
Geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis | Tags: , , , | 2 reacties

Voorvader

Hij duikt ineens op in Amsterdam, in de Anjelierstraat, en dan weten we meteen ook best een boel van hem: hij is hoedenmaker, 27 jaar oud, afkomstig uit Kloppenburg in Duitsland, kan in ieder geval zijn naam schrijven en trouwt met een ongeletterde vrouw van de Brouwersgracht – Maria Velders – die twee jaar ouder is en ook geen Amsterdamse, maar uit Groll komt, het huidige Groenlo. Haar beide ouders zijn al overleden, net als die van haar bruidegom. Lees verder

Geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis, Mijzelf | Tags: , , , | 2 reacties

Relletje

Er is een relletje ontstaan in Pursaklar, een ingeslapen voorstadje van de Turkse hoofdstad Ankara. De plaatselijke middelbare school staat goed aangeschreven in de omgeving om de hoge kwaliteit van zijn onderwijs, maar is sinds kort omstreden geraakt vanwege de naam: de Sultan Ibrahim School. Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, Politiek, Samenleving | Tags: , , , , | 7 reacties

SJW’er

Ik ben laatst op Sargasso uitgemaakt voor SJW’er, ik moest de betreffende afkorting overigens googlen, naar aanleiding van mijn stukje over Kerstmis als een typisch Gutmenschenfeest dat juist door Gutmenschen-roepers in bescherming wordt genomen tegen – al dan niet vermeende – bedreiging met afschaffing ende teloorgang.

Voor de duidelijkheid: Social Justice Warrior is – net als Gutmensch – bedoeld als verwijt. Hoe dat ooit mogelijk is geworden, is een mysterie van ons geloof dat we maar blijmoedig moeten aanvaarden.

Nu ben ik nooit te beroerd om zout in de wonde te wrijven, dus hierbij nóg een bijdrage in het kader van het behoud van onze o zo bedreigde joods-christelijke cultuur.

U kunt hier tekenen.

Geplaatst in Politiek, Samenleving | Tags: , , | 2 reacties

Weerlegging ISIS

Uitgeverij ’t Kennishuys (waarvan ik al eerder twee boeken besprak) heeft een boekje uitgebracht met de best opvallende titel Weerlegging ISIS. Het is een vertaald werk van de Syrische rechtsgeleerde Muhammad al-Yacoubi (1963-), geen onbelangrijke jongen, en een verklaard tegenstander van het regime van Assad. De ondertitel luidt: Het vernietigen van zijn religieuze fundamenten & bewijzen dat zij van de islam zijn afgedwaald en dat hen bestrijden een verplichting is. Dan weet u het al: deze 157 bladzijden betreffen een fatwa. Maar het is een bijzondere fatwa: geen rechterlijke uitspraak in een bepaalde kwestie, maar één die probeert te overtuigen. Yacoubi heeft een zéér breed publiek voor ogen: Lees verder

Geplaatst in Koran, Religie | Tags: , , , | 3 reacties

Heden ten dage

Afgelopen Kerst stond bij ons thuis hodie, hodie van Jan Pieterszoon Sweelinck op (u wilt niet weten aan welke hoeveelheden met uitsterven bedreigde avondlandische cultuur wij onze dochter blootstellen) en daarin viel mij ineens de passage hodie exultant justi op, ‘de rechtvaardigen verheugen zich vandaag’.

Lees verder

Geplaatst in Politiek, Religie, Samenleving | Tags: , , , , , | 3 reacties

Zelfhaat

Vroeger had ik een collega die ooit woonde in de Jan Pieterszoon Coenstraat in Utrecht. Al in de jaren ’70 hadden bewoners van die straat de gemeente verzocht om wijziging van de straatnaam, want wat die Jan Pieterszoon Coen allemaal in de Oost had uitgespookt, daar zou je tegenwoordig linea recta voor bij een oorlogstribunaal eindigen. Ik weet het niet zeker, maar in die jaren hadden we volgens mij alleen nog maar de Neurenberg-tribunalen gehad. De rest moest nog komen.

Lees verder

Geplaatst in Erfgoed, Samenleving | Tags: , , | 1 reactie