Mussert

In de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw zijn er kranten verschenen die zijn uitgegeven door nationaalsocialistische organisaties. De Koninklijke Bibliotheek onthoudt zich principieel van een inhoudelijk oordeel, maar wijst de gebruiker erop dat dit artikel uit een van deze kranten afkomstig is en discriminerende, beledigende of tot haat aanzettende uitlatingen kan bevatten. Verdere openbaarmaking en verspreiding van dergelijke uitlatingen, anders dan ten behoeve van zakelijke berichtgeving, kan een strafbaar feit opleveren.
De Nederlandse Staat behoudt zich het auteursrecht op deze kranten voor.
[vinkje] Ik verklaar van bovenstaande mededeling kennis te hebben genomen.

Zo, daar zit je dan achter je laptop… Is er net een aardige twitteraar geweest die je een link heeft toegestuurd van het stuk van Anton Mussert – in Volk en Vaderland van zaterdag 7 december 1935 – waarin deze de katholieke schrijver Anton van Duinkerken “den zich katholiek noemenden Anton van Duinkerken” toevoegt – die daarop de Ballade van den Katholiek schrijft – omdat je in je blogpost daarover opmerkte dat je dat stuk nog wel eens wilt lezen (en daar natuurlijk over wilt bloggen), maar het niet kon vinden, en dan krijg je dit soort bedreigingen op je scherm.

Goed. Het hele stuk kunt u dus hier lezen. Wat dan voor mij het voordeel heeft dat ik het met citaten kan doen (volgens mij mag dat van het auteursrecht) en ruimte heb om hier en daar mijn observaties te verwoorden. Ieder nadeel heb z’n voordeel.

De kop van het stuk bestaat uit drie delen:

GESUBSIDIEERDE LIEDERLIJKHEID
Het Amsterdamsch schouwburgschandaal
N.S.B-ers maken een begin met het herstel van de orde

Let vooral op die laatste subkop: er is in de Amsterdamse Stadschouwburg (op zondag 1 december 1935, bijna een week daarvoor) een stuk opgevoerd en daarbij zijn door NSB-ers relletjes geschopt. Ik ga nog uitzoeken wat en hoe, er zullen vast krantenberichten van zijn.

In Amsterdam wordt sinds eenige weken opgevoerd een tooneelstuk genaamd „De Beul”. Het bevat:
1. Talrijke godslasteringen.
2. Beschimping van het leger dat gepersonifieerd wordt door een dronken soldaat.
3. Onbeschrijfelijk gemeene beleedigingen van het Ouitsche volk.
4. Beleediging van een groote volksgroep van het Nederlandsche volk, n.l. zij die de nationaal-socialistische gedachte zijn toegedaan.
5. Verheerlijking van het wereld-cultuur-bolsjewisme.
Het Is in één woord het liederlijkste stuk, dat ooit in Amsterdam is opgevoerd.

Het toneelstuk (Bödeln, 1933) is geschreven door de Zweed Pär Lagerkvist, die in 1951 de Nobelprijs voor de literatuur zou krijgen, dus we hebben het hier niet over de minste, en bevatte kennelijk nogal wat kritiek op de Duitse politiek van die dagen. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar bij punt 4 hoorde ik Geert Wilders doorklinken die ook niet nalaat te roepen hoe zijn ongeveer één miljoen stemmers aan de lopende band genegeerd, gepasseerd en beledigd worden. En bij punt 5 moest ik even naar adem happen. Ik ben bepaald geen contemporain historicus en was me dus niet bewust van het feit dat het sinds Anders Breivik in Europa bekend geworden leerstuk van het Cultuurmarxisme een voorganger uit de eerste helft van de twintigste eeuw had. Nou ja, verbazing hoeft dat ook weer niet te wekken, er zijn wel meer overeenkomsten.

Goed, Mussert heeft dus kritiek op het stuk. Inhoudelijk lees je daar in zijn opiniebijdrage he-le-maal niets over – behalve die dronken soldaat – dus moet hij het anders aanpakken, en ook dat is herkenbaar voor wie dezer dagen wel eens een krant leest:

Het liederlijke stuk wordt opgevoerd in den stadsschouwburg, door het zwaarst gesubsidieerde tooneelgezelschap dat in Nederland bestaat en daarenboven werd voor de opvoering van dit stuk nog een extra-subsidie toegekend van ƒ2.500 uit de zakken van de Amsterdamsche belastingbetalers. Dit is eenvoudig ten hemel schreiend en toont in al zijn naaktheid het ontzettende verval van ons staatsbestel, een verval veel erger dan ooit in Duitschland is geweest onder het bestuur van de beruchte coalitie van marxisten met het centrum en erger dan het decadente Parijs ooit heeft vertoond.

Dat toenemend verval der zeden moest er natuurlijk even bij. Een beetje rechtse rakker is nu eenmaal tegen alles wat dit leven al zo mooi maakt. Maar het is de subsidie die voor Mussert de ingang vormt om een partijtje schuldigen aan te wijzen en dat doet hij scrupuleus:

Dat de drie marxistische wethouders, waarvan twee Joden, er gloeiend vóór waren, spreekt vanzelf. Met 4 tegen 3 stemmen is de extra-subsidie van ƒ2.500 toegekend. Wie is de 4de, die vóór deze subsidie zijn stem uitbracht? Dat was de…. anti-revolutionnaire wethouder!!!

Er wordt wel beweerd dat van Duinkerkens verwijt in zijn Ballade: “Joden zijn aan uw soort niet sympathiek” opmerkelijk is, omdat de NSB in 1935 nog helemaal niet zo antisemitisch zou zijn geweest, maar na het lezen van deze passage denk ik daar toch iets genuanceerder over.

Mussert pluist nog even de leden door van de commissie die B&W adviseerde en belandt dan bij nóg een adviserend gremium (met het citaat waar het allemaal om begonnen was in vet):

Ten-slotte vinden wij de Commissie van deskundigen, bestaande uit den sociaal-democraat Ankersmit, den zich katholiek noemenden Van Duinkerken en mevr. Van Ammers- Küller. De sociaal-democraat en de „katholiek” waren er vóór; mevr. van Ammers- Kühler [sic] tegen.

De reden waarom hij bij die laatste commissie alle namen en politieke denominaties van de leden noemt,  hij doet trouwens hetzelfde bij de andere commissie en het college van B&W, geeft hij eerder aan: hij wil ‘schuldigen’ aanwijzen. Ik moest denken aan wat nu doxing heet. Niet dat Mussert zich daaraan bezondigt – hij noemt alleen namen en politieke partijen – maar toch: man en paard worden met naam en toenaam genoemd als ‘schuldigen’. Let op de afwezigheid van enige vorm van rechtspraak.

En dan de gebeurtenissen tijdens de premiere. Hier vangt een frame aan dat zijn weerga slechts in de recente politiek van Nederland vindt:

Een groot deel van het publiek heeft door gebruikmaking van zijn recht van afkeuring, dat even oud is als het recht van applaus, aan het schandaal een einde willen maken. Dat verreweg de meesten van hen N.S.B.-ers waren, kan als vaststaand worden aangenomen. Als men mij vraagt, hoe ik daarover denk, wil ik ten aanhoore van geheel Nederland daarop antwoorden, dat mijn hart naar hen uitgaat en dat het fatsoenlijke deel van het Nederlandsche volk hen dankbaar moet zijn voor hun daad.

Dat gelijkstellen van applaus met het schoppen van rellen, van een recht op het uiten van goedkeuring met het ‘recht’ op het ergens ‘een einde aan maken’: weergaloos. Maar vooral bij de laatste zin herkende ik de echo: het Tweede Kamerlid dat gevraagd werd naar zijn reactie op dreig-emails aan een collega-kamerlid en daarop zijn waardering uitsprak voor lieden die alle middelen aanwendden om die collega van haar ongelijk te overtuigen.

En daar houdt het niet op: we gaan ze – zoals recent nog te beluisteren viel – opsporen, oppakken en berechten:

Hetgeen Zondag in den Stadsschouwburg van Amsterdam geschiedde, was het begin van het herstel van de orde en wanneer de N.S.B. daartoe de macht had, zou zij op zich nemen om onmiddellijk de orde geheel te herstellen door allen, die schuldig bevonden zijn aan de lastering van God en de beleediging van het Nederlandsche en het Duitsche volk, onmiddellijk in staat van beschuldiging te stellen en ter verantwoording te roepen.
(…)
De tijd van deze schoonmaak komt en zal worden gebracht door de Nationaal- Socialistische Beweging, indien dit volk door de Macht boven de menschen nog waardig wordt geacht in stand te blijven.

Een vage aanduiding van rechtspraak (“in staat van beschuldiging te stellen”) maar de uitkomst staat al vast: “deze schoonmaak”. Daar zijn ze dan: de tribunalen…

Voor de duidelijkheid: ik was niet op zoek naar overeenkomsten en parallellen, ik was gewoon benieuwd naar het stuk van Mussert dat aanleiding had gegeven tot Van Duinkerkens Ballade van den Katholiek. Ik weet wel dat die parallellen er zijn en ik weet ook dat als je gaat kijken, je er veel meer ziet dan je denkt dat er zijn. En toch ben ik iedere keer weer onder de indruk van de nauwkeurigheid van de overeenkomsten.

Volgende keer meer over de toneelvoorstelling zelf en over het stuk De Beul. Ik vond althans een Engelse vertaling en die ga ik nu lezen ook.

Geplaatst in Geschiedenis, Politiek, Samenleving | Tags: , , , , , | 2 reacties

Gedenkdag (3)

Vandaag is het zes jaar geleden dat de 34 jarige Keniaanse onderwijzer Salah Abdow Farah overleed aan de gevolgen van een schotwond die hij enkele weken eerder opliep bij een overval van islamitische terroristen van al-Shabaab op de bus waarmee hij en zijn medepassagiers reisden van Nairobi naar zijn woonplaats Mandera in het noorden van Kenia.

Toen ik mijn eerste post over hem schreef leefde hij nog en kon ik de gebeurtenissen slechts heel globaal schetsen: moslims hadden bij de overval geweigerd hun christelijke medepassagiers aan te wijzen, om te voorkomen dat de terroristen de christenen eruit zouden pikken en vermoorden. Dat was eerder ook gebeurd. Dat hielden de moslims vol, ook toen de terroristen dreigden iedereen te vermoorden. Mijn tweede post meldde zijn overlijden en toen was hij nog slechts één van die heldhaftige moslims.

Pas in mijn derde post – drie jaar later – kon ik melden dat Salah Farah min of meer de woordvoerder van de moslims was geweest, of in hen in ieder geval had toegesproken in de trant van: dood ons allemaal of vertrek. Dat had dus gewerkt, maar er was toch geschoten en een schotwond werd Salah uiteindelijk fataal. Ten tijde van mijn derde post was zijn vijfde kind (na zijn dood) geboren, was hij postuum geridderd en was er een korte film over de overval en zijn rol daarin gemaakt. Heel veel ruchtbaarheid leverde dat in het westen verder niet op.

Mijn vierde post benaderde de gebeurtenissen vanuit de rol van zijn weduwe Dunia en zijn vijf kinderen en mijn vijfde post deed uit de doeken dat er nu niet alleen een straat, plein of brug naar hem kon worden vernoemd in het dorp waar wij wonen, maar dat hij ook voldeed aan alle criteria om als martelaar heilig verklaard te worden, behalve één kleine kleinigheid: hij was moslim.

Dit is dus nu mijn zesde blogpost over Salah Abdow Farah en ik moet u eerlijk bekennen dat het lastig is weer een nieuwe invalshoek voor mijn verhaal te vinden. Dan maar gewoon, zoals het op een gedenkdag betaamt, de gebeurtenissen nog maar eens in herinnering roepen.

Geplaatst in Religie, Samenleving | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Literatuur

Het middelbaar taal- en literatuuronderwijs slaat de liefde voor literatuur voor jaren de bodem in, zo niet voor de rest van je leven, aldus een wijdverbreide wijsheid. Toegegeven: die eindeloze verplichte lijsten aan bijna onleesbaar (want net niet voldoende taalkennis) proza waren bepaald geen plezier. Wel 25 titels in het Nederlands (ok, dat snapten we dan wel), 1000 pagina’s in het Engels, 10 boeken in het Frans en Duits weet ik niet meer, want dat heb ik voor het laatste jaar laten vallen. Lees verder

Geplaatst in Literatuur, Mijzelf | Tags: , , , , | 1 reactie

Ballade

Ik realiseerde me van de week dat ik in mijn blogstukjes nog wel eens een tekst citeer die niet heel erg bekend is, maar dat ik die tekst zelf nog nooit geblogd heb. In het huidige tijdgewricht is hij echter wel actueel, ook al is het behoorlijk gedateerd. Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, Politiek | Tags: , , , , | 4 reacties

Blanken

Habtamu Emke de Hoop is een Tweede Kamerlid van de PvdA afkomstig uit Wommels, in Friesland. Omdat zijn biologische ouder(s) hem te vondeling hebben gelegd, is hij door zijn – zoals hij het zelf zegt – heit en mem geadopteerd. Hij is ook van kleur, want het land waarin hij geboren is, is niet gelijk aan zijn thuisland. Met die achtergrond had hij laatst iets behartenswaardigs te vertellen over het gebruik van de woorden ‘blanken’ versus ‘witte mensen’, een discussie waarvan ik de zin en het nut maar niet vermocht in te zien. Het was geloof ik in dezelfde commissievergadering als die waarin PVV-kamerlid Beertema zijn collega Sylvana Simons op meesterlijke wijze in de val liet lopen bij voorzitter Okje Tellegen, maar dat terzijde. Lees verder

Geplaatst in Samenleving | Tags: , , , | 1 reactie

Lekkerkijklijs 2021

Ik kon toen ik aan deze lekkerkijklijs 2021 begon (dat was op 26 december 2020) niet voorzien dat we nu weer met zijn alleen in lockdown zouden zitten. Dus ik ben blij dat ik u ook dit jaar enige verlichting kan offreren om het leed ietwat te verzachten. Lees verder

Geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis, Wetenschap | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , | 2 reacties

De koran tekstkritisch

Het Griekse Nieuwe Testament is inmiddels toe aan zijn achtentwintigste tekstkritische editie. Dat is de wetenschappelijke samenvatting, de editio critica minor zeg maar, waar alle belangrijke tekstvarianten te vinden zijn. Van de Editio Critica Maior – waar je echt álle tekstvarianten in oude manuscripten in kunt vinden – zijn inmiddels de Katholieke Brieven, de Handelingen der Apostelen en het Evangelie van Markus uit (maar onbetaalbaar duur). Aan de vijfde editie van de Hebreeuwse bijbel – met de welluidende naam Biblia Hebraica Quinta – wordt momenteel gewerkt. Genesis, Leviticus, Deuteronomium, Richteren, de twaalf kleine profeten, Spreuken, Ezra, Nehemia en de Megillot (Klaagliederen, Ruth, Hooglied, Prediker & Esther) zijn inmiddels klaar (en nog wel affordable). Lees verder

Geplaatst in Koran, Wetenschap | Tags: , , , | 2 reacties

Zekerheden

Even een heuglijk bericht: het hiernamaals bestaat, dat wil ik u toch even mededelen. Afgelopen 11 augustus ben ik namelijk overleden. Dat is helaas met alle gevaccineerden in 5G-gebieden gebeurd. De wappies hadden toch gelijk. Lees verder

Geplaatst in Politiek, Religie, Samenleving | Tags: , , , , | 5 reacties

Vaderschap (6)

Ook afgelopen jaar heb ik … enz… Lees verder

Geplaatst in Mijzelf | 1 reactie

Vaderschap (3.2)

Ook het afgelopen jaar heb ik weer het jaar van ‘ik ben twee, dus ik zeg nee’ een beetje bijgehouden. Ik begrijp dat drie daar geen verandering in brengt. Het meervoud in the terrible two’s schijnt gebaseerd te zijn op het feit dat het met twee begint en twee jaar duurt… Lees verder

Geplaatst in Mijzelf | 1 reactie