van Oldenbarneveld

johan-van-oldenbarneveltSoms hangt de geschiedenis van de grote verbanden aan elkaar. Zo werd het laatste islamitische bolwerk in Spanje – Granada – ingenomen in 1492. In de jaren daarna kregen moslims in Spanje het steeds moeilijker en ze werden op een gegeven moment zelfs gedwongen bekeerd. Althans: ze werden geforceerd gedoopt en vanaf dat moment beschouwd als christenen. Elk zichtbaar teken van islamitisch gedrag werd beschouwd als ketterij en als zodanig strafrechtelijk behandeld.

Moslims moesten hun geloof dus clandestien uitoefenen en dat lukte een aantal jaren. Religieuze literatuur werd onder deze crypto-moslims verspreid in vroeg-Spaans, dat geschreven werd in Arabisch schrift. De Inquisitie zag de boeken aan voor korans en heeft waarschijnlijk nooit beseft wat er echt aan de hand was.

Maar toch hadden de autoriteiten argwaan en in 1609 besloot het bevoegd gezag om alle Morisco’s – de aanduiding voor formeel tot het christendom bekeerde moslims – alsnog te verbannen. Christen of niet: ze moesten collectief het land uit. Die operatie is geslaagd en sindsdien is Spanje volledig christelijk. Joden waren al eerder het land uit gejaagd.

Het besluit om alle Morisco’s te verbannen viel op 9 april 1609, exact de dag dat ver weg, in de Lage Landen, het door onze eigen Johan van Oldenbarneveld met de Spanjaarden uitonderhandelde Twaalfjarig Bestand van kracht werd. Dat was geen toeval. Dankzij het Bestand kwamen Spaanse troepen vrij, die de zuiveringsoperatie in Spanje konden ‘begeleiden’. Er werd gewapend verzet van de Morisco’s verwacht, maar dat bleek uiteindelijk veel kleiner van omvang dan de autoriteiten hadden gevreesd.

In 1614 was de deportatie compleet. De Spanjaarden hielden een zeer nauwkeurige administratie bij, zodat we nu weten dat er minimaal 272.140 Morisco’s zijn gedeporteerd, maar waarschijnlijk meer,  op een bevolking van acht à negen miljoen, zo’n 3% van de gehele populatie. Er zijn ook Morisco’s ontsnapt aan deportatie, vrij grote groepen zelfs, maar die zijn uiteindelijk onherkenbaar opgegaan in de christelijke, Spaanse samenleving en verdwenen.

Johan van Oldenbarneveld was een uitstekend diplomaat, dus ik zou kunnen vermoeden dat hij weet heeft gehad van de consequenties van zijn diplomatie. En wat ik met zekerheid weet, is dat het begrip ‘vaderlandse geschiedenis’ op deze manier wel bijzonder lastig af te bakenen is.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op van Oldenbarneveld

  1. henktjong zegt:

    Nederland, als doorvoernatie, is altijd nauw verbonden geweest met zijn buitenlanden. Het vak vaderlandse geschiedenis in de zin van wat er op het huidige Nederlandse grondgebied gebeurde is daarom altijd al grote onzin geweest en heeft het chauvinisme, populisme en andere enge -ismen veroorzaakt.

  2. MNb zegt:

    Aahhh, de altijd interessante vraag: hoe doortrapt is de politicus? Van Oldenbarneveld was een politiek genie, dus we kunnen niet wantrouwig genoeg zijn. Hij kende natuurlijk de uitdrukking “liever Turks dan Paaps”. De berekening dat vijandige moslims – deze keer in Marokko – van vaderlandse pas zouden kunnen komen na afloop van het Bestand was geen heel moeilijke.

  3. Pingback: Nobody expects | Apoftegma

  4. Pingback: Nobody expects | Mainzer Beobachter

  5. Pingback: Post-Atheïst |Nobody expects - Sargasso

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s