Schipperen naast God

post-atheist1-324x193Volgens de klassieke islamitische rechtsleer – de shari’a – gelden kinderen van moslims automatisch ook als moslims. Dat principe is in de loop van de geschiedenis even onhoudbaar gebleken als het eenvoudig was. In landen waar iedereen moslim is, heeft een dergelijke regel nauwelijks consequenties. Maar landen waar vrijwel iedereen moslim is, komen niet zo veel voor en bovendien pas vanaf de Middeleeuwen.

Er leefden in 632 – toen Mohammed overleed – maar zoveel Arabieren in het Arabische deel van de wereld en dat waren al niet allemaal moslims. Niet weinig van die veroveringen werden gedaan met behulp van niet-islamitische bondgenoten. De verovering van de halve wereld tussen 632 en 732 – Poitiers – maakte van de moslims een minderheid in eigen rijk en dat zou nog lang zo blijven.

Spanje onder islamitisch bestuur is een aardig voorbeeld van een ‘provincie’ waar nog heel lang een minderheid van moslims moest zien samen te leven met joden en christenen. Ze hadden de macht en spraken dus recht volgens islamitische principes, die echter nog volop in ontwikkeling waren. Dat kon leiden tot buitengewoon gecompliceerde situaties, bijvoorbeeld over de vraag wie nu precies moslim was en wie niet. Het antwoord op die vraag was belangrijk om te kunnen bepalen of iemand die zich van de islam afkeerde, afvallig was.

Want het simpele principe: ouders moslim, kinderen ook, kan heel gecompliceerd worden. Wat als maar één ouder zich bekeert? Wat als de kinderen worden opgevoed door de andere ouder? Of door niet-islamitische grootouders? Juridisch was het ondenkbaar, maar in de praktijk kwam het wel degelijk voor dat kinderen werden opgevoed door ouders die de islam de rug hadden toegekeerd. Wat waren die kinderen dan?

Een vrij extreem voorbeeld van hoe lastig dat worden kon, stamt uit de tiende eeuw. De rechtsgeleerde Abu Ibrahim Ishaq ibn Ibrahim kreeg een casus voorgelegd. De buren hadden een christelijke vrouw aangegeven. Ze claimden dat haar vader zich had bekeerd tot de islam. Dat zou zijn gebeurd tijdens haar jeugd en dat betekende dat de vrouw juridisch een moslim was en gezien haar huidige geloof dus een afvallige.

De vrouw had toegegeven dat haar vader inderdaad was bekeerd: twintig jaar geleden, toen ze zelf nog een kind was, maar zich al wel bewust van haar – christelijke – geloof. Dat punt maakte ze omdat het in de islamitische rechtspraak belangrijk was: zij was christen, wist ook dat ze christen was en is in haar beleving nooit iets anders geweest. In dat laatste verband was nog veel belangrijker dat haar vader zich had bekeerd toen hij ver van huis was. Hij had dienst genomen in het leger en bevond zich op het moment van zijn bekering in het verre noorden van Spanje. Daar was hij ook enige tijd later overleden.

Deze casus was bijzonder lastig omdat wanneer ouders zich bekeerden voordat de kinderen volwassen waren, de kinderen geacht werden mee-bekeerd te zijn. De beschuldigde had zelf toegegeven dat haar vader zich inderdaad bekeerd had en dat zijzelf christen was. Op basis van de vastgestelde feiten was de vrouw dus schuldig aan afvalligheid.

Toch vond Abu Ibrahim een uitweg. De omstandigheden rond de bekering van de vader waren nog onopgehelderd en de vrouw werd de kans gegeven getuigen te vinden die haar kant van het verhaal konden bevestigen. Aangezien de gebeurtenissen twintig jaar geleden hadden plaatsgevonden, zou het vinden van die getuigen een lastige klus gaan worden, aldus Abu Ibrahim, die dan ook besloot dat er aan het vinden van getuigen géén termijn verbonden werd.

Afgelopen maandag gepubliceerd op Sargasso.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Religie en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Schipperen naast God

  1. mnb0 zegt:

    Dat lijkt wel mijn zoon …. Zijn moeder was ten tijde van zijn geboorte een moslima; ik was en ben atheïst. We zijn burgerlijk getrouwd. Na onze scheiding kreeg ik de wettelijke voogdij; ik deed mijn zoon op een islamitische school. Hij is echter niet besneden. Zijn moeder is hertrouwd en heeft zich bekeerd tot het christendom. Mijn zoon besloot op zijn 13e zich ook atheïst te noemen. Is hij nou afvallige of niet?

  2. Tsja, voor een fatwa moet u natuurlijk hier wezen 🙂
    Een moslima mag trouwen met een moslim, jood of christen, dus shari’a-technisch is daar al even iets onverwachts gebeurd.
    Van wat ik weet van de regels in islamitisch Spanje, was de religie van de vader bepalend voor de religie van de kinderen, tenzij er geen vader was natuurlijk. Verder maakte het uit of religieuze veranderingen bij de ouders zich voordeden voor of na het moment waarop kinderen geacht werden de ‘jaren des verstands’ bereikt te hebben. Na dat moment werden kinderen niet meer geacht ‘mee te verhuizen’, daarvoor wel.
    In Spanje destijds werd die grens op zeven jaar gesteld, maar er waren mufti’s die zich op dissidente standpunten stelden. Bovenstaand geval is lastig omdat de bekering zich ver van huis voordeed en er ook geen mechanisme was waarmee die bekering zich huiswaarts kon uitbreiden, behalve dan een juridische fictie. Met die mogelijkheid had de shari’a (althans in Spanje) tot dan toe nog nooit te maken gehad, dus daar moest iets nieuws voor verzonnen worden.
    Mijn advies zou zijn: deze vraag nooit stellen, want je weet nooit wat voor antwoord je krijgt 🙂

    Overigens is mijn ervaring dat islamitische landen bij een visumaanvraag wel vragen naar de gegevens van de vader, maar niet van de moeder. In dat geval zal je zoon geen moeilijkheden tegenkomen, want blijkbaar geen moslim.

  3. Pingback: Cordoba 857 – 859 | Apoftegma

  4. Pingback: Halacha | Apoftegma

  5. Pingback: Halacha - Sargasso

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s